Gelukkig Ondernemen: De Strategie Van Het Geluk en Lessen In Verbindende Communicatie Van Een Wereldwijde Topspreker

Hallo allemaal, ik ben Frederik Imbo, ik ben communicatiecoach en spreker. En welkom bij Ben's Mentor. Zorg. Voor we beginnen, welkom. En dankjewel om week na week naar deze show te luisteren en te kijken. Dat betekent de wereld voor ons. En het is ongelooflijk wat we al met Ben's Mentors hebben kunnen doen. Maar vooral, het voelt alsof we dan nog maar aan het starten zijn.

We gaan nog zoveel waarde voor jou creëren. En het zou jammer zijn als je daar iets van mist. Dus volg Ben's Mentors op dit platform en klik op het belletje om een melding te krijgen bij elke nieuwe aflevering. En als je geniet van deze gesprekken, zou het me een enorm plezier doen als je ook een rating kan geven. Dit vraagt maar 10 seconden en helpt ons samen groeien naar nog betere content en nog meer topgasten. Dankjewel en geniet van het gesprek. Dag Frederik.

Dag Ben. Hoe gaat het met jou vandaag? Zeer goed. Ik heb een hele vrolijke dag. Vrolijke dag, zalig. Ik merkte dat het heel druk was, je zei dat ook voor het gesprek. Maar toch heb je de tijd genomen om uitgebreid hier voor te babbelen en heb je ook de tijd genomen om de podcast te laten doorgaan. Dus ik wil al zeggen dat ik dat heel erg apprecieer.

Met veel plezier. Het is echt een van de leukste dingen die er is, omdat het gaat over een gesprek. En een gesprek is altijd tof, zeker als men vragen is over bepaalde dingen. Het gaat ervan uit dat je vragen stelt van dingen die je graag wil weten. En eigenlijk vind ik dat het mooiste aan het leven. Dat we dingen van elkaar zo, dat we babbelen. Eigenlijk, dat vind ik heel leuk. Nog iets wat ik mooi vind aan het leven,

is hoe het soms in bizarre wegen kan splitsen en terug samen kan komen. Zo is het misschien ook wel leuk om te weten dat de eerste keer dat ik jou zag, was op Ho-West, op school nog. En toen kwam jij een talk geven over vermindende communicatie en geluk, de strategie van het geluk. En ik was toen echt impressed. Ik was blown away. De wegen scheiden weer.

Dan zie ik jou ooit terug als scheidsrechter. Want je bent ook voetbalscheidsrechter. De wegen scheiden weer. En dan, wat was het, anderhalve week geleden of zo, zie ik jou terug als tafelmoderator op een evenement van netwerkers. En nu zitten we hier anderhalve week later podcast te voeren. Tof. Fantastisch.

Je hebt in de intro al even kort gezegd, je bent spreker. Internationale spreker. Met, dat mogen we er ook wel trots bij zeggen, een van de meest bekeken TED-talks van de hele wereld. Kei leuk, hè? Amai. Dus, wie is Frederik Imbo? Laten we dat een keer goed uitleggen.

Oké. Ik ben van opleiding acteur. Dus ik heb theaterschool gedaan. En eigenlijk was dat ook een keuze op dat moment op basis van wat ik dacht van mezelf te weten. Namelijk dat ik een extravertspraatvaardig iemand was die graag in de belangstelling stond. Ik merk nog altijd dat daar een klein beetje schaamte op zit. Omdat in de belangstelling staan, in onze cultuur, dat is eerder... Eerder, haastig, het is een drukkes, hè.

Terwijl, op een bepaald moment heb ik gewoon ontdekt dat dat mijn talent was. En dat ik dat wel kon. Mensen entertainen, mensen boeien, door iets over te brengen. En ben ik gaan acteren. Vier jaar theaterschool in Gent. Daarna ben ik in het communicatielandschap gerold. Doordat ik ineens te horen kreeg, was voor mij een totaal onbekende wereld. Ah, soms worden communicatietrainingen gegeven.

Ah, communicatietrainingen? Waar is dat dan? Ah, mensen beter leren communiceren. Beter communiceren. Nooit van gehoord. Ik kom uit de West-Vlaamse, zeer klassieke familie. Empathie, empathie. Amai. Dat kun je leren.

Ja, ja, ja. Er is een trainer en die gaat je dat uitleggen. En dan komt er in de namiddag een acteur. En dan deden ze op mijn beroep als acteur. En ik zag dan in al die communicatietrainingen twee geweldige dingen. Ik zag deelnemers groeien in bewustzijn, in vaardigheden. Door de uitleg die... En toen dacht ik, als dat zoveel impact heeft, dan wil ik dat ook worden.

Dan ben ik mij gaan herscholen in allerlei opleidingen. Jarenlang. Vertuinen uitgegeven aan opleidingen. Neurolinguïstisch programmeren, geweldloze communicatie, insights discovery. En ga maar door en ga maar verder. Om uiteindelijk zelf met inboedeling gestart te zijn, 25 jaar geleden. En geef ik intussen 25 jaar opleiding en presentaties aan mensen. Om hen te triggeren, te motiveren, te stimuleren.

Maar ook een beetje te invullen. Irriteren. Dat moet soms af en toe een beetje irriteren. Een beweging te krijgen, zodanig dat ze beter willen communiceren. Ja. Dus uit de... 25 jaar geleden. Het jaar was 1999, dat je startte met inboedeling.

Een goed jaar. Toen ben ik ook geboren geweest. Kijk eens. Maar hoe lang dat je daar dan al mee bezig bent, dat is echt heel mooi. Ja. En tegelijkertijd merk ik, ik had gehoopt. Ik dacht, ik ga mee evolueren. Wifi-netwerken worden, hoe langer dat ze bestaan, steeds beter, krachtiger.

Ik dacht, met communicatie gaat dat ook zo zijn. Met bewustzijn bij mensen gaat dat ook zo zijn. Niets is minder waard. Het gaat net andersom. Het wordt steeds triester, triestiger. En wat ik hen mag en kan meegeven, is in vergelijking met 25 jaar geleden, gewoon peanuts. Mensen, ik spreek dan echt over de brede mensenmassa, waar wij toch voor werken, zijn minder bewust. Zijn minder bewust geworden.

Zijn meer egoïstisch geworden. Zijn minder verbindend geworden. We gaan het veel hebben over die verbindende communicatie. Ik denk dat dat de eerste keer ook was dat ik dat hoorde. De eerste keer dat ik jou zag, verbindende communicatie. Oké, kan je verbindend communiceren? Moed om te weten. Aan wat merk je dat dat nodig is?

Aan het feit dat de communicatie tussen mensen, wat ik observeer in het leven, in het bedrijfsleven, in het verkeer, in dingen die ik zie op televisie, steeds stroever, giftiger, vijandiger en afstandelijker wordt. Dus ik heb het idee, nu ga ik veralgemene, dus één van de regels in verbindende communicatie, niet veralgemene. Tenminste, als je daar bewust van bent, mag je het weer wel, maar let op, want het polariseert. Maar veel mensen zijn gewoon zo hard met zichzelf bezig. Leven in een social media maatschappij. In een media maatschappij waarbij ze het idee hebben, ik moet perfect zijn en goed en succesvol en knap en jong en mooi en gezond en succesvol en rijk. En dus hebben ze allerlei ballen in de lucht te houden om iemand te zijn.

Maar het is net doordat ze zo proberen krampachtig iets te zijn, dat dan beantwoord aan het ideaalbeeld, dat mensen gewoon niet meer dicht bij zichzelf leven en eigenlijk totaal, vind ik, geen verantwoordelijkheid meer nemen voor datgene wat ze voelen. In plaats van gewoon te zeggen, amai, ik heb het niet meer. Ik moet zeggen dat ik me een beetje schaam nu. Ik heb echt een stommiteit begaan. Nee, als ik mij zou kwetsbaar opstellen en zou zeggen dat ik een stommiteit begaan heb, dan ben ik helemaal niet perfect. Dus wat moet ik doen? Ja, ik weet niet zo.

Ik denk dat je dat fout begrepen hebt. Ik heb dat zo niet bedoeld. Je moet niet alles wat ik zeg zo persoonlijk pakken. En zie wat ik doe. Ik begin ineens in mijn ego te zitten. En dat andere. Jij voelt dat waarschijnlijk dan. Wat doet die nu raar?

En dat triggert bij jou ook meer ego. En voor je het weet, staan we alle twee met onze ego's tegen elkaar. Ja. En is er geen echt contact. Want als er echt contact is, dan voel je dat. Als je bij verbindende communicatie op zo'n manier je uitdrukt dat je voelt, de andere begrijpt mij. Dan is dat je verdienste, omdat je op een bepaalde manier hebt uitgedrukt. Maar ook de ander zijn verdienste, omdat hij op een bepaalde manier naar de andere luistert.

Waardoor hij denkt, ik wil die persoon proberen te begrijpen. Het klinkt zo eenvoudig, maar voor veel mensen willen ze eigenlijk niks liever dan begrepen worden. Jij weet dat ook waarschijnlijk. Ja, tuurlijk. Maar toch drukken we, ik ga mezelf erbij nemen, ons dan toch zo raar uit. Uit angst, allemaal mechanismen. Maar dat kan ik niet zeggen tegen iemand, hij gaat dat kwalijk pakken. En als ik dat dan zeg, hoe moet ik dan...

Waardoor dat we net niet begrepen worden. We drukken ons op een manier uit dat we net niet begrepen worden. Hoe ziet dat er dan uit? Dat we ons uitdrukken op een manier dat we niet begrepen worden? En achteraf, hoe ga je jou dan wel uitroeken? Wat is dan die verbindende communicatie? Niet verbindend is mechanismen, strategieën om er beter, groter, sterker, mooier, veiliger... Veilig? Als ik mij niet te veel moet blootgeven?

Ja, maar ik hoop dat het niet te veel podcasts met persoonlijke vragen is, want ik ben daar geen goeie in. Ehm... Ja, ça va. Dat is veilig. Ik moet geen risico nemen, ik moet me niet blootgeven. Ik heb alles onder controle. Ik laat alleen maar zien datgene wat ik wil laten zien.

En meestal is dat het perfecte, het oké. Ik heb alles onder controle. Ehm... Terwijl verbindende... En dus het niet verbindende komt ook met oordelen, verwijten, veralgemeningen, etiketten, gelijk willen halen en slachtofferschap. Maar ik vind dat nu heel tof, niet tof dat je dat nu zo zegt tegen mij. Je hebt zomaar best gedaan en ja...

Pff... Ik vind het niet tof, hè. Ja, je moet zo niet kijken. Allee, ja, wat kan ik hier dan aan doen? Ja, nu heb je er nog wel wat genoken van met mij, plezant. Doe maar, laat het zo, echt waar. Ik ga het niet altijd zeggen, maar alleen al het feit dat ik het denk, is al genoeg om ervoor te zorgen dat je voelt dat ik iets raars denk.

Er is geen echt openlijk kwetsbaar contact. Dus wel verbindend communiceren is eigenlijk niet zo moeilijk. Het is heel eerlijk durven zijn. Maar wel op zo'n manier dat je niet alleen eerlijk wilt zijn, maar dat je ook probeert je best te doen om door de ander begrepen te worden. Dus dat wil ook zeggen dat ik in mijn blik, ik overdrijf nu een beetje, zo naar je kijk dat ik je in de gaten hou, begrijpt hij mij. En ik moet dus een manier vinden om niet je tegen de haren in te strijken

of je ambetant te maken of je pijn te doen of je te kwetsen. Nee, ik wil je proberen ook te begrijpen. Ik wil begrepen worden, maar ook je begrijpen. Dus stel dat ik iets aan het uitleggen ben dat op je zenuwen werkt, dat je weerstand tegenover hebt. Hopelijk ga ik dat zien en ga ik zeggen, oh wacht maar, je bent precies niet akkoord. Wat dat prettig is voor jou, want je zegt ja, nee, inderdaad.

En dan kun jij zeggen wat jij te zeggen hebt. En als ik voel hij is nu voldoende begrepen, kan ik weer verder gaan met datgene wat ik wil te zeggen om begrepen te worden. En hoe ga je dan dat duidelijk maken dat je wilt verbindend communiceren? Want je moet er wel met twee voor zijn. Je moet er niet per se met twee voor zijn, want ik kan jou ook niet veranderen. Als ik vandaag met jou verbinding wil,

dan kan ik alleen maar de twee dingen doen die ik net gezegd heb. Enerzijds mij zo uitdrukken dat ik de kans vergroot om begrepen te worden. Ik ga daar straks wat meer uitleg over geven, hoe je dat doet. En anderzijds wil ik, ook al communiceer jij niet verbindend, toch proberen achter jou scherpe woorden jou te begrijpen. Of jij zegt bijvoorbeeld helemaal niks. Ik zeg, ça va? En je zegt...

Ja, ça va. Hopelijk zie ik dat dat niet ça va is. En hoop ik ook dat ik zie... En we willen het niet rechtstreeks zeggen, dus kan ik steentjes gooien. Oei, vind je het ambetant dat ik dat document niet helemaal afgewerkt heb naar jouw goesting? Want je had een paar wijzingen door de zuur, ik heb dat niet verwerkt. Just?

Ah, ja, oké. Goed. Ja, is het nog zin dat ik het verander of... Of wat? En je kunt bijna als niet verbindende... Of jij wilt bijvoorbeeld niet verbindend zijn, je kunt daar bijna niks tegen doen. Op een bepaald moment ga je voelen, oei,

dat wordt hier een stuk, door dat Frederik reageert op mij, een stukje veiliger, waardoor dat je... Ja, we hebben allemaal connectie. Dus je gaat in één keer voelen, oei, misschien kan ik wel begrepen worden. En misschien gaat de volgende repliek nog altijd niet verbindend zijn, maar in elk geval al een stukje verbindender dan de vorige. Ga je misschien zeggen, ja, oké, ik vind het alleen jammer dat ik dat altijd moet vragen zelf. Ah, oei.

Ik had eigenlijk gewild dat ik dat zelf had voorgesteld, just, ja. En die ja is al ja. Die ja wil zeggen, ja, je verstaat mij. Ah, oei. Ja, sorry. En dan kan ik ikzelf ook zeggen, ja, ik vind het eigenlijk niet zo fijn dat je mij dat zegt, want, ja, we hebben afgesproken dat als er een probleem is, dat je mij dat wel komt zeggen. Dus ik zat er eigenlijk een beetje op te wachten.

Maar doordat jij misschien, doordat jij je eerst begrepen hebt gevoeld door mij, ook al heb je in het begin niet verbindend gecommuniceerd, ik heb mijn best gedaan om te tonen, ik doe mijn best om je te begrijpen, doordat jij je een beetje begrepen voelt, wil jij daarna, dat is een automatisch proces, mij ook een beetje begrijpen. Automatisch. Dus jij hebt dat zelf in de hand? Ja, dat is dat.

Hoe dat iemand anders reageert. Ja, want de andere, tuurlijk is dat leuk als de andere ook verbindend communiceert. Maar je hebt de ander niet per se nodig om een verbindend klimaat te scheppen. Al is het ook zo, Ben, dat als jij super niet verbindend bent met mij, dat ik op een bepaald moment ook denk, ja, maar wacht, hoe belangrijk is die persoon in mijn leven, als dat iemand is die niet zo belangrijk is, ga ik op een bepaald moment ook zeggen, oké, het sop is de kool niet waard, ik wil eigenlijk ook geen verbinding meer met de ander. En dat hoeft ook helemaal niet, mensen moeten niet constant verbinding met elkaar willen.

Ik wil dat ook niet met iedereen constant, hè. Als ik een slechte dag heb en ik ben aan het betanten en ik zit een beetje in mijn... Ik doe hem gelijk, man, niet zo aan, laat mij gerust, hè. Dat is ook oké dan. Dat is ook oké. Ja, ja. Maar, maar, alles is oké. Maar je moet je verantwoordelijkheid pakken.

En dat betekent ook, de shit aanvaarden, als jij niet verbindend met iemand bent, dat is je keuze. Maar ja, je moet ook aanvaarden dat een ander op een bepaalde manier reageert. Je kunt niet én willen begrepen worden, je kunt niet én niet willen begrepen worden, en toch wel willen begrepen worden, dat gaat niet. Als ik zeg, oh, Benjongen, echt waar, oei, wacht, een smsje. Kijk eens, hè. En jij vindt mij nu een ambetanterik die niet meer met jou wil communiceren, die geen respect heeft, dan moet ik ook niet verbaasd zijn dat jij op een bepaald moment zegt,

mei, het is je precies ook te veel dat we een keer babbelen. Wow, wow, wow, wow, wow. Ik mag doen wat ik wil, maar ik moet ook wel de consequentie dragen van mijn gedrag. Vind ik. Dat is anderszijds toch een kind. Een kind wil geen consequentie dragen van zijn gedrag. Dus een meid is op de grond, maar die kan niet verdragen dat die daardoor een opmerking krijgt. Dat is niet eerlijk.

Wat ze moeten leren verdragen als ze iets zeggen, actiereactie. Oei, wacht, jij doet nu raar tegen mij, maar misschien heb ik wel iets gedaan waardoor jij je aangevallen voelde en waardoor jij mij gewoon iets teruggeeft. Dat is actiereactie. En ik kan alleen maar mijn actie aanpassen. Ik kan alleen ook maar invloed op jou proberen uit te oefenen met mijn communicatie. Ik kan alleen maar zeggen, Ben, ik doe echt mijn best om met jou tot een akkoord te komen, maar ik heb het idee dat ik er een beetje alleen in sta.

Ik heb niet het idee dat je echt veel moeite doet. Ja, ook al vertel ik eerlijk wat er mij bij jou stoort, hoop ik dat ik in mijn toon duidelijk heb gemaakt dat ik met een probleem zit. En niet dat jij het probleem hebt, maar dat ik een probleem heb met hoe jij misschien met mij omgaat. Dus voor mij gaat verbindende communicatie voornamelijk over het woord verantwoordelijkheid. En verantwoordelijkheid wil zeggen, zeggen tegen de ander wat je voelt, zonder de ander te beschuldigen. Ik ga twee zinnen doen die krachtzelden zijn. Je moet ook begrijpen, als jij zo te laat komt, waar te laat, dat dat wel ambetant is.

Voel je hoe ik nu alle verantwoordelijkheid voor wat ik voel bij jou leg? Ben, je moet wel verstaan, als je te laat bent, ik vond dat wel ambetant. Ik werd te laat, ik vond dat echt ambetant. Ik ga bijna letterlijk in mijn lichaamstaal mijn hand op mijn borst leggen om te tonen, ja, ja, ik heb een probleem. Het is ook zo. Moet je er een keer op letten hoe vaak dat we zeggen, ah, ik heb daar echt een probleem mee. En toch zit in ons een toon, maar jij moet er de rekening voor betalen. Maar luister, je hebt dat gezegd, je hebt net gezegd, ik heb daar een probleem mee.

Mijn probleem is mijn probleem en moet ik niet vooral het uwe maken. Dus als ik ergens een probleem mee heb, moet ik ook aan u tonen dat ik een probleem heb en gewoon erop vertrouwen dat, als ik verantwoordelijkheid neem voor dat probleem, dat de kans dan net groter wordt dat je met mijn probleem wilt rekening houden. Terwijl als ik het bij jou leg, wordt de kans net kleiner dat je met mij wilt rekening houden. Dat is wel het antwoord op de vraag die ik had van waarom is het dan belangrijk om op die verbindende manier te communiceren en niet alles van mij af te schuiven. En wel omdat, ja, weer hetzelfde, je wilt graag begrepen worden. Oké? Drukt u dan uit op een manier die begrip opbrengt of niet? Verleden week rond deze tijd gaf ik in Antwerpen voor 350 huishoudhulpen, verzorgenden, mensen van het zorgbedrijf Antwerpen een presentatie.

Vlak voordat ik begin, mensen komen de zaal in, komt er een vrouw naar de technieker die bij mij achteraan in de zaal zat en die zegt tegen mij en tegen de technieker Zeg, mag die nerko was achter, want het is hier wel kousen. Ik heb dat de hele presentatie door gebruikt. Ik heb ook voor alle helderheid gezegd, iemand kwam mij dat zeggen, ik ga ook niet zeggen wie dat was, dat doet er ook niet toe, net om die vrouw wat veiligheid te geven omdat ik ze niet wou stigmatiseren. Dus ik heb dat voorbeeld gepakt, die vrouw wou graag dat er met haar werd rekening gehouden. Ze had een nood. Maar zie je, als je dat op die manier communiceert, dat je eerder denkt van zeg, hey, stom mens, in plaats van, ah ja, ik zou daar iets aan doen. Wat gebeurt er? Ik geef dat heel doorheen de presentatie, kom ik daar drie, vier keer op terug.

Na de presentatie, iedereen is buiten uit de zaal, komt ze bij mij, met haar leidinggevende erbij. Ja, ik heb dat drie, vier keer verteld, dat is wel, dat is wel niet plezant hé, dat doe je nou toch niet. Zeg, maar ik heb nu een uur geluisterd naar verbindende communicatie. Merk je nu als jij, of ben jij bewust van het feit, als je zo terug naar mij komt. Dat dat de kans dat ik u ga begrijpen, niet zo erg vergroot. Moest jij nu zeggen, amai. Ik vond dat echt niet tof, dat jij dat heel de presentatie een paar keer hebt gebruikt. Ah, ik vond dat echt gênant, ik vond dat echt niet leuk.

Nu heb ik het idee dat ik iets kei-ergs gedaan heb, terwijl ik gewoon, in mijn beleving, gevraagd heb om de nerko's achter te zetten. Mochten ze dat zo gezegd hebben, zou ik je direct gezegd hebben, oei ja, sorry, ik was me niet bewust van het feit dat dat ambetant was voor u. Dus, ik geef het maar als voorbeeld. De woordkeuze is belangrijk, maar nog veel belangrijker is de intentie waaruit je spreekt. En ik merk dat zo hard. Als je tegen iemand zegt, stel ik moet, ik heb een afspraak in het ziekenhuis. En ik weet zo niet goed waar ik moet zijn. En ik zeg aan de balie, ja waar moet ik eigenlijk zijn?

Zit er in mijn toon al, het is uw fout dat ik mijn weg niet vind. Terwijl, ik heb een probleem. Kan ik beter zeggen. Amai, kunt u mij even helpen, want ik weet echt niet waar ik moet zijn. Het is superambetant, het staat voor mij niet gewaagd uit. Het is geen andere communicatie. Je voelt toch zelf, als ontvanger, denk ik toch, met welke mededeling wil je het meest in rekening houden. De ene wil ik helpen, en de andere is zoek mij verder. Ja, zoek mij verder of, ho, ho, ho, ho, gast.

Ja. Ja, dan is dat dan ook weer, als je zo die eerste harde, dan komt bij mij het ego dat weer opspelen dat mij wil beschermen. Ja, exact. Exact. Vandaar dus dat het heel belangrijk is om te leren verbindend communiceren. Want vooral in conflict situaties is dat, lijkt me dat belangrijk, hè. Twee mensen die tegen elkaar schreeuwen, of tegen elkaar ruzien, dan krijgt ze niets mee gedaan. En waarom schreeuwen ze? Omdat ze willen? Omdat ze willen begrepen worden.

Begrepen worden, alleen ze hebben niet door dat, dat is toch logisch? En als er twee mensen zijn die, stel nu dat gebeurt heel vaak, conflicten, dat kan op de baan zijn, dat kan in het werkveld zijn, Twee mensen die tegen elkaar botsen, hoe ga je dat oplossen met verbindende communicatie? Meestal botsen ze niet zo, zoals ik dit hier nu een paar keer demonstreer, in mijn ervaring kiezen mensen meer voor het ontwijken en achteraf te gaan roddelen. Ik zeg, je bent maat, wat is dat met een ding jong? Zit hier commentaar te geven op mij, dat hem eens kijkt naar zijn eigen, hè. Oei, hij is daar, hey, ça va? Alles goed?

Ja, ja, ça va, ça va, ça va. Dus meestal gaan ze het niet uitspreken, terzij dat ineens ontploft. Ehm... Je hebt maar één van de twee nodig, die bereid is om de principes van verbindende communicatie toe te passen. En het is simpel. We hebben een botsing, ik wil begrepen worden, hopelijk heb ik door, wacht even, mijn emotie is 6 op 10 qua intensiteit, Ben zijn emotie is 7 op 10.

Moet geen miskundig wonder zijn om te zien dat 7 op 10 meer is dan 6 op 10, dus op dat moment zouden we moeten idealiter, idealiter, vooraan kunnen geven, kunnen geven aan de andere. Mai, wacht. Vertel eens een keer waarom. Vertel eens een keer waarom, waarom ben jij zo ambetant. Nieuwsgierig, gelijk een journalist zoals jij nu vandaag aan mij vragen stelt. Zit hier geen emotie, jij zegt niet, ja, en hoe moet je dat dan doen? Je zegt, ah, en hoe moet je dat dan doen, verbindende communicatie. Je bent nieuwsgierig. Op dezelfde manier ben je nieuwsgierig naar de anderen.

Mai, ik heb precies iets gedaan dat niet fijn was voor jou. Ook al vind ik wat je vertelt niet juist, niet relevant, ik luister als een antropoloog. Als een journalist. Nieuwsgierig. Open. Oké. Ah ja. Dus jij vond dat en dat en dat en dat en dat niet leuk. En als ik voel dat je zeven misschien een vijf wordt, en ik zit naartoe met mijn zes, dan kan het zijn dat ik zeg, ja, eigenlijk vind ik ik dat of dat. En dat zeg je op een eerlijke manier, wat je, wat je mening is, maar zonder verwijten. Zonder verwijten, zonder, zonder, zonder te beschuldigen door te zeggen, kijk, dat vond ik ambetant.

En ik vond dat ambetant, en nu, dat is één van de inzichten van verbindende communicatie, het zijn inkboodschappen, ik vond dat ambetant. Niet omdat jij deed wat je deed, ik vond dat ambetant. Omdat een bepaalde behoefte bij mij niet vervuld was. Ik vond dat ambetant, omdat ik, ja, ik wil graag op de hoogte gehouden worden. Ja, en ik heb dat gemist. Jij kan nu onmogelijk weerleggen wat ik gezegd heb. Dat is waar. Ja, ik kan uw gevoel niet zeggen dat dat niet zo is.

Jij kunt niet zeggen, jij voelde nu niet ambetant. Je kunt niet zeggen, je wil niet op de hoogte gehouden worden. Als ik zeg, Ben, jij bent iemand die altijd vergeet mensen op de hoogte te houden. En je beseft totaal niet hoe ambetant dat dat is. Dat kun jij nu al twee keer zeggen. Ja, dat is niet zo. Jawel, dat is wel zo. En dan krijg je weleens niet een spelletje waardoor we botsen. Dus ik moet verantwoordelijkheid pakken, het woord is er weer,

over wat ik voel, en tonen dat dat mijn probleem is. Dat is een truc voor uw woordkeuze. En als ik daar net even terug kom op hoe ik naar jou luister, probeer ik te horen wat jij voelt en wat je nodig hebt. En ik probeer te horen, wat heeft jou getriggerd? En welke behoeften zaten daarin? Ah, je vond het ambetant dat ik dat of dat niet gedaan heb. En je vond dat ik eigenlijk proactief met jouw contact had moeten opnemen.

In de hoop dat jij zegt, ja, dat zijn we er. Dat is de eerste stap richting een klein beetje begrepen worden. Ga je dan overcommuniceren? Is dat de bedoeling? Dat je liever te veel communiceert dan te weinig? Ook mensen die wel of niet veel communiceren, zitten alle twee behoeftes achter. En meestal dezelfde behoeftes. Veiligheid. Ik wil veel communiceren omdat mij dat veiligheid geeft.

Het begrepen worden geeft mij veiligheid. Het niet communiceren, hoe raar het ook klinkt, dat geeft veiligheid. Voor mij is het uitgeklaard, ik stel voor anders. Gewoon dat we zien. Ça va. Ja, dat geeft ook veiligheid. Maar geen...

Dat is surogaatveiligheid. Dat is eigenlijk niets anders dan een freeze. Dat is een soort van freeze of een flight, een vlucht. Letterlijk in de lichaam staan. Als je dat ziet, je kan overal naartoe kijken. Het lijkt wel alsof je voetballers interviewt, die kunnen overal naartoe kijken. Behalve naar degene die hen interviewt.

Als je dat iemand ziet doen, die vindt het letterlijk te confronterend. Ja, en dan moet je dan proberen te respecteren en proberen toch een beetje veiligheid te bieden door en bijna is de manier altijd empathie geven. Amai. Geen gelijk geven, maar empathie geven. In je eigen woorden, proberen samen te vatten

wat jij denkt dat een ander denkt, voelt, nodig heeft. Amai. Ik heb het idee dat je er niet in gelooft. Denken. Amai, dat vind je precies niet zo fijn. Voelen. Wat dat een ander nodig heeft. Had je graag...

Gaat het eigenlijk over respect voor jou? Heb je te weinig respect gehad van mij? En als je dat juist doet... Ben, er gebeurt iets. Mensen denken... Ja. Ja, er gebeurt iets. Ik noem dat vaak in een opleiding,

dan zei je een beetje Soldier of Love. Naar het liedje van Liliane St-Pierre, toen waarschijnlijk je ouders nog niet eens aan het denken waren om jou te creëren. 1987, Songfestival België, Liliane St-Pierre. Soldier of Love. Een Soldier of Love is iemand die probeert in zijn communicatie liefdevol te zijn.

Liefdevol te zijn door, ja, vriendelijk, empathisch, verwachtingsloos te zijn, geven om te willen geven, vanuit het plezier om te willen geven. Probeer je best te doen om de ander te begrijpen. En tegen liefde, je kunt daar niks tegen doen. Als iemand vriendelijk is tegen jou, je kunt daar eigenlijk niks tegen beginnen. Als iemand...

Wacht, we gaan het een keer testen. We zijn een keer echt gemeen. Zeg een keer echt iets gemeens. Ja, ik zie dat direct aan je voeten dat je dat niet fijn vindt. Ja, dat zit niet fijn bij. Maar speel een keer, denk aan iemand die echt op je zenuwen werkt. Frederik, ik had nu wel verwacht dat je dat hier wel had opgeruimd als ik hier toekwam, het volkthuis.

Dat is nu wel weinig teken van respect dat je me hier zo ontvangt. Ja, je vindt dat jammer dat als je bij mij komt dat ik niet wat moeite had gedaan om dat hier een beetje op te ruimen? Ja. En is er nu nog iets dat je... Ik heb het nu zelf opgeruimd, dat is een beetje ambetant voor jou. Is er iets dat ik nog zou willen dat ik doe? Nee, eigenlijk niet. Het is oké.

Maar is het toch kwaad dat ik het niet heb gedaan? Je vindt het lastig om dat te kunnen verdragen? Ja, dat heeft tijd gekost. Ja, tijdverlies. Komt die gedrang met je planning nu? Nee, eigenlijk niet. Maar gewoon, je vond dat niet tof? Ja. Je wilt je welkom voelen en je had van mij verwacht

dat ik het had opgeruimd. Ja. Voel je? Je kunt daar niets tegen beginnen. Voel je? Tenzij je echt geen verbinding wilt. Niets wil je. Maar dan nog. Ben je al zo met mensen tegengekomen?

Dat gebeurt. Ik ben voetbalscheidsrechter. Dat gebeurt, dat ik af en toe aan een trainer stap en zeg van kijk, ook puur, ik doe dat vanuit mijn behoefte. Ik heb nood aan harmonie. Dat is mijn behoefte. Dus ik ga naar de trainer achteraf. Ik zeg ja, ik wil nog even terugkomen op die fiets. Maar die fase daar, dat was toch, ik zag toch dat dat voor jou niet tof was.

Probeer eerst empathie te geven. En als ik voel, ja, die voelt zich wel gezien, erkend, begrepen, veilig, moeilijk. Dan zeg ik ja, ik wil even zeggen dat jouw reactie, dat was niet zo tof.

Ik fluit matchen, ik ben arbiter, omdat ik graag voetbal zie en ook omdat ik me wil amuseren en dat was niet zo tof. En bijna altijd. Omdat ik eerst een beetje gegeven heb, komt er dan ja, ja, ja. En die ja, ja, ja is voor mij genoeg, want ik heb nood

om gehoord te worden, erkend te worden, gezien te worden. En die ja, ja, ja, oké, ja, sorry, sorry, sorry, ook al is het niet echt super, super gemeend, helpt dan een beetje. Maar het gebeurt ook dat mensen zeggen, dat is jouw probleem. En dan voel ik, ja, ja, oké, met deze persoon zal het dan niet gebeuren.

Want verantwoordelijkheid nemen over je behoefte, ik heb nood aan verbinding, impliceert ook, dat dat soms niet gaat lukken. Als ik graag een knuffel wil van iemand, die zegt knuffelen, knuffelen, knuffelen, dat doe ik niet. Ja, er zijn nog

zeven andere, zeven miljard andere mensen op de wereld, die kunnen geknuffeld worden. Ja, ik kan het ook aan hun vragen. Dus je moet af en toe dealen met het feit dat je niet krijgt wat je wilt. Dat is een van de grote misverstanden in verbindende communicatie. Mensen leren dan, ah ja,

ik zeg wat mijn trigger is, dan zeg ik wat ik voel, en dan zeg ik wat mijn behoefte is. Maar ze denken, omdat ze hun behoefte uiten, dat dat betekent, jij moet naar mijn pijpen dansen, jij moet dat nu een keer regelen voor mij. Ik heb toch gezegd dat ik een beetje respect wou? Wacht, wacht, wacht, het is niet omdat je het gezegd hebt dat ik het per se altijd wil geven,

zegt een andere. Jij hebt gedaan wat je kon. Ja, ik heb mij zo verbindend mogelijk uitgedrukt. En ik moet soms ontdekken dat het niet lukt. Soms krijg je het niet meer dat je wilt. Dat gaat over die verantwoordelijkheid pakken. Ja.

Je hebt je verantwoordelijkheid gepakt om er iets aan te beginnen doen, maar je pakt dan achteraf ook je verantwoordelijkheid als het niet uitraait, hoe je dat verwacht. Dus die verantwoordelijkheid, je hebt het al een paar keer gezegd, en dat is iets heel belangrijk in het leven gewoon, hoe ziet dat eruit

als je verantwoordelijkheid pakt voor je leven, voor je acties, voor je gedachtes, voor wat je zegt? Ja, het is een quote van, als ik me niet vergis, Erica Jong, die zegt het volgende. Ben. Weet je wat er gebeurt

als je je leven in eigen handen neemt? Iets afschuwelijks. Je kunt niemand anders nog de schuld geven. Dus dat gebeurt er. Ja, zeer ambetant. Ik ben mij bewust van het feit, ik ben echt iemand die ik vermoord ongeveer

per dag twintig mensen in mijn hoofd. Eerlijk. Mensen gaan zeggen, sorry, verbindende communicatietrainer, dat is niet zo verbindend. Ik ben eerlijk. Ik zit zo, ik ben kwaad op de wereld. Alleen, doordat ik met dit werk bezig ben, kan ik niet anders dan iedere keer opnieuw bam, met mijn gezicht tegen de muur lopen,

tegen mezelf en zeggen, ja, ja, maar dat is, als jij ergens een probleem mee hebt, dat is jouw probleem, dus zelf daar verantwoordelijkheid voor nemen. De ander mag doen wat hij wil. Hij mag verkeersregels overtreden, dat is zijn recht. Hij moet een gevolg dragen. Als de politie het ziet, moet hij zijn gevolg dragen. En hij moet ook misschien verdragen dat ik dan een keer klaksoneer.

Maar als ik ergens een probleem mee heb, moet ik verantwoordelijkheid dragen, tenminste als ik gelukkig wil leven. Als ik een harmonieus leven wil hebben met mezelf en met andere mensen, wat ik echt wil, ja, dan zal ik maar een manier moeten vinden om om te gaan met datgene wat mij is aangedaan.

Dat is de vrijheid die we hebben. Leren omgaan met datgene wat jou wordt aangedaan. Dat is zo. Als slecht weer is, ja, je kunt twee dingen doen. Je kunt kwaad zijn en zeggen dat dat niet fair is, want het is maar een vrije dag. Ik heb alleen een vrije dag en in een week een uur regent het.

Of ik kan zeggen, ja, sorry, maar als ik zo naar mezelf kijk, dan ben ik toch niet echt een matuur iemand. Wat kan ik doen als het regent? Ik kan allerlei dingen doen. Ik kan binnenblijven, ik kan misschien zeggen, ik ga toch vandaag werken, ik ga wat flexibeler zijn, ik ga een andere dagvrijheid nemen, of ja, in plaats van te gaan wandelen,

kan ik een keer gaan shoppen, waarom niet? Ik kan allerlei dingen doen, maar zelf je verantwoordelijkheid nemen om de behoeftes die je hebt, toch te vervullen. Want waarom is dat slecht weer zo'n probleem? Waarom is die vervelende opmerking van die andere zo'n probleem?

Omdat de behoeftes bij mij niet vervuld zijn. Oké, deal with it. Soms zijn ze niet vervuld, of op welke andere manier kunnen ze niet vervuld worden? Al is het maar door iemand te vertellen over het feit dat je behoeftes niet vervuld zijn. Bijna altijd, als je een verbindende luisteraar hebt, bijna altijd door het even gezegd

te hebben tegen de andere, hm, merk je, amai, dat is toch wel fijn om daarin begrepen te worden. Er komt ineens een gedachte in mij naar boven. Mannen en vrouwen, die tegen elkaar komen praten, bijvoorbeeld na een drukke dag,

de vrouwen die, ik ben ook weer aan het veralgemenen, vrouwen die dan zeggen, ik heb een slechte dag gehad en Arjan op het werk was weer aan het zagen, en als man, zo ervaar ik het toch, wil je dan direct gaan oplossen. Maar die willen ook gewoon

gehoord worden. Dat vond ik persoonlijk iets moeilijk om te begrijpen, ik kan het nog niet hoor. En wat begrijp je precies niet? Voor mij is het dan, oké, je kan daarover klagen, en het gaat niet goed op het werk, maar je weet hoe je het moet oplossen,

dus doe het dan en klaag er niet over. Dat komt omdat we allemaal andere type mensen zijn. En daarom is het ook niet erg om even zo karikaturaal te denken, want er zijn evenveel oplossende vrouwen als

mannen die nood hebben om gehoord te worden, maar grosso modo zouden we kunnen zeggen dat er drie type mensen zijn, als er een probleem is. Je hebt de denkers, die denken, en die willen dat jij meedenkt. Ja, want ik moet zeggen, ik had een probleem met Arjan,

en ja, dat is toch al een tijdje dat hij daarover komt zagen tegen mij, en ik weet niet hoe ik het moet doen. Dat is een denker, die wil dat jij meedenkt. Ah ja, en waarom denk je dat Arjan niet wil meedenken? Ah ja, omdat ik denk dat

ze denken, denken, denken, die vinden dat heerlijk. Type hoofd, hoofd, hoofdtype, hoofd, leuk. Het is ook leuk als je antwoordt met hoofd. Als ik zeg, die micro, is dat draadloos? Ah nee, dat is met een draad, ja. Dan heb ik graag dat jij zegt, ja, ja, het zit in mijn paneel, en dat gaat zo dan naar de camera,

dat ik meedenk. Als ik daarentegen zeg, oh mijn goe, die micro is wel wat dichtbij, voor mij, daar zit ik niet in denken, maar zit ik in voelen. Als ik in voelen zit, is dat fijn dat jij meegaat naar voelen. En voelen, hé, dat is dan meer hart. Mijn hart.

Metaforisch gezien, uiteraard. Hé, ik voel. En ik heb graag aan mij, oh, het is toch wel even zo confronterend om gefilmd te worden. Een beetje raar, zeg. Dan heb ik graag dat jij meegaat in voelen. Ja, het is... Die empathie. Het is wel raar, hé, voor u. Ook letterlijk in woord. Ja, is het raar? Is het waar?

In plaats van, oma, moet u dat niet aantrekken? Ze denkt de camera weg. Dat is, het probleem willen oplossen. Niet doen. Tenzij dat ik wil gerustgesteld worden. Dan kunnen ze zeggen, oma, dat is niet erg, dat valt wel mee, hè. Dan is het weer oké. Heb ik empathie nodig in hart?

Dan geeft het mij empathie. Wil ik daar in tegen gesust worden, is het ook fijn dat gezegd, moet u dat niet aantrekken, dan komt het oké. Hé. Hoofd-hoofd, hart-hart, buik-buik. Buik is actie. Oplossen. We gaan dat hier een keer oplossen. We gaan dat hier een keer, dat is de pragmatische

aanpak, hè. Dus als u, als de vrouw zou zeggen, ja, mijn aranjong, echt, hè. Ik laat me altijd doen. Ik moet me niet laten doen. En je zegt, je moet dat geen een keer moeten doen. Je moet niet zeggen tegen haar, Arjan, dat ze haar klep moet houden. Of dat hij zijn klep moet houden. Ik weet niet wie Arjan is. Man of vrouw? Man of vrouw?

Ik weet het niet. Bij deze een halfslachtig iemand. Dat kan wel. We gaan het halfslachten. We gaan modern zijn. Arjan, en dan zeg je, ja, maar dat geen een keer moet doen, hè. En jij bent content, want ik geef u raad. Dus als ik je kan inspelen op datgene wat jij nodig hebt. Ik noem nu maar

drie behoeftes. Denken. Voelen. Of doen. Actie. Buiktypen. Als ik daarop aansluit, is de kans groot dat jij krijgt wat je op dat moment nodig hebt. Als ik daarentegen, niet bezig ben met u, maar hoe dat ik graag zou willen dat

mensen met mij omgaan als mij dat zou overkomen, ja, dan spreek ik Chinees en jij Arabisch. En we gaan elkaar niet verstaan, hè. En als je het niet weet, dan zou je kunnen zeggen, ja, ho, ik heb nu al dek weer een oplossing klaar, maar ik weet niet of dat dat is hetgeen dat

je wilt horen. Wat wil je van mij? Je kunt altijd vragen, wat wil je van mij? En de andere gaat natuurlijk, geloof mij, pijlsnel zeggen. Die gaat zeggen, ja, gewoon dat je een keer luistert. Dat is meestal, ik heb empathie nodig en een platform om even mijn verhaal te doen. Als iemand denkt, dan zou je zeggen, gewoon, ik zeg dat,

ja, moet je daar niks mee doen? Ik zeg dat gewoon om te zeggen. Of als iemand deze oplossing wil, zou je met wat zeggen, ja, alweer, hoe moet ik dat doen? Maar het simpelweg een keer vragen. Of, ik sla een bal ook heel vaak mis, dan zeg ik van, oei, dat was precies niet hetgeen dat je eigenlijk wilde horen. Ik voel dat mijn antwoord

niet echt matcht met hetgeen dat je eigenlijk nodig had. Ik heb het gevoel dat je daarvoor al zoal moet openstaan om op die manier te communiceren. Dat je al zo oké moet zijn met jezelf, dat je de aandacht op een ander kunt vestigen. Hoe kun je daaraan beginnen?

Is dat zo? Ervaar je dat ook zo? En zo ja, hoe kan je daaraan werken? Ja. Maar je hebt twee dingen. Je hebt, ik kan zeker niet zeggen dat ik iemand ben die super oké is met mezelf. Ik heb een bepaald aspect waar ik heel erg oké mee ben. Een ander aspect waar ik echt niet oké mee ben. Dat is oké.

Zoals mijn Franstalige collega Gilles Delvaux zegt, parfois ça va, que ça ne va pas. Dus als ik af en toe een mindere dag heb, dan wordt het waarschijnlijk moeilijker om verbindend te zijn en mijn verantwoordelijkheid te nemen. Maar gelukkig is er een onderstroom van

vele uren reflecteren, nadenken, een niveau van bewustzijn zou ik het noemen, die ondanks het feit dat je soms minder met jezelf overeenkomt, eigenlijk wel weet, diep weet, ja, maar het probleem

dat jij hebt, is jouw probleem. En je zult er zelf mee moeten aan de slag gaan. En af en toe op een mindere dag zullen ze zeggen, oké, vandaag was ik niet in staat om verbindend te communiceren en ook niet verbindend te reageren. Ja, oké, goh. Ik had blijkbaar geen innerlijke ruimte om dat te doen. En dan is de kunst om jezelf

empathie te geven. Want waarom? Zijn we gevoelig omdat we niet overeen komen met onszelf? Als we niet overeen komen met onszelf, dan hebben we eerst een beetje liefde, warmte, een eigenheid nodig. Bij wie heb je altijd bij dat te geven? Met jezelf. Je blijft samen

met jezelf tot de dood u scheidt. Fijn, dan nog blijf je samen. Maar om te kijken naar kan ik het nu geven aan mezelf? Als ik het niet kan, dat gebeurt echt, dan hoop ik, net als ik Wouter heb in mijn leven, dat er iemand in jouw leven

is, iemand die jouw leven is, bij wie je dat terecht kunt. Bij wie je dat kunt zeggen. Ik ben even heel diep nu. Ik kan het even niet alleen. Heb jij ruimte om er te zijn voor mij? Te luisteren, mij raad

te geven, mij vast te pakken. Mild te zijn met mij vanavond. Een beetje me niet te veel ambetante vragen te stellen. Je mag perfect uitrekenen, maar ook weer hier deed ik het vanuit verantwoordelijkheid.

Iemand die zo vergevorderd is in verbindend communiceren en zo matuur is en zo meestal ook een goeie relatie met zichzelf heeft, die kan zelfs tegen iemand die helemaal niet verbindend communiceert, kan ook nog altijd verbindend communiceren. Bij wijze van spreken, als iemand zegt

laat mij nu toch gewoon een keer gerust. Ik heb al een fucking kutdag gehad met die kutariant van mijn werk. Echt waar. Met haar onnozele dingen altijd. En begint jij niet ook niet te zeggen dat ik hier weer iets fout doe? Stel, ik communiceer zo. Dan kan de ander, als hij heel matuur is, zeggen, oei, oei, oei.

Ik denk dat ik je een beetje moet rust laten. Dat is heel verbindend. Maar je hebt het niet persoonlijk gepakt. Je hebt je gefocust op mijn behoefte. Je hebt uiteindelijk iets gegeven wat op dat moment heel verbindend en waardevol en veiligheid

biedend is. Namelijk een beetje innerlijke steun en ruimte voor mezelf. Maar dat is advance. Als je dat ziet gebeuren, dat is mooi. Als je dat kunt. Dan moet je ook inderdaad kunnen jezelf het niet te persoonlijk pakken.

Dat is een mooi bruggetje naar the famous TED talk. How not to take things personally. Laten we het daar even over hebben. Misschien eerst, waarom heb je ervoor gekozen om dat topic in die TED talk te bespreken en niet een ander communicatie onderwerp?

Het antwoord staat een beetje achter mij. We hebben het erover gehad. Ik zeg, ah, is de foto van Ann zichtbaar? Ann op de achtergrond was mijn aller beste vriendin. We hebben het erover gehad. Ik heb het uitgebreid over haar verteld in het

vorige gesprekje. Ann kende mij door en door en door. Ik gaf al jaren presentaties aan publieken en ineens kreeg ik de vraag om een TED talk te maken. Waarover ga ik het hebben? We hebben me al gebrainstormd. Want TED talk is eigenlijk heel persoonlijk.

Wat is nu echt een thema dat je mee worstelt? Ik worstel al heel mijn leven dingen persoonlijk te nemen. Intussen ben ik er ook een beetje een boek over aan het schrijven. Dus ik heb er nog veel meer inzichten over dan toen ik had voor de TED talk.

Dan ben ik gaan kijken, oké, wat is het mechanisme van dingen persoonlijk nemen? Dat is ons ego, dat zich aangevallen voelt. En dat denkt, jij bent verantwoordelijk voor hetgeen dat ik voel en dus ik reageer mijzelf op jou door het mij te permitteren. Want dat noem ik. Je permiteert het jou om

het persoonlijk te nemen. Je kunt het ook niet persoonlijk nemen. Je kunt ook zeggen, ik ga het niet persoonlijk nemen. Al is dat puur iets cognitiefs. Dat is wel de eerste stap om het te stoppen. Ik denk dat Confucius die zei, ja, haal de gedachte dit is een belediging

weg. En er is geen belediging meer. We voelen ons alleen maar beledigd omdat we denken wat jij zegt is beledigend. Dus ik dacht, ik worstel daarmee en ik was al

echt scheidsrechter geworden vanuit twee redenen die ik vertelde in mijn TED talk. Eén, ik wou in conditie blijven, want ik denk dat ik als sport goed kan. Ik kan goed lopen. Ik kan niet voetballen. En twee, ik heb wel een les te leren. Ik wil leren om dingen niet persoonlijk

te nemen. Ik teach het al in mijn trainingen, 20, 25 jaar, maar ik kon het zelf niet. Doordat als een deelnemer op zijn gsm zat, dan dacht ik altijd, zeg, wat dan druk. En ik ga in kwaadheid. Ik zou dat voor mij houden,

want ik moet professioneel zijn, maar dat is niet mijn theorie. De theorie is, maar dat gaat niet over mij, dat gaat over wat hij op dat moment wil doen. Ik voel mij alleen wat persoonlijk aangevallen, omdat ik nood heb aangehoord, gezien worden en respect, maar Frédéric, dat is mijn behoefte.

Hij heeft nu blijkbaar nood aan iets anders, aan namelijk ja, even, ja, die training, dat is hier allemaal zo'n zware kost, ik heb even nood. Ik heb hier een smsje, ik wil dat hier lezen. Dat gaat over zijn behoefte. Dat is de theorie.

Het gaat niet over mij, of het gaat wel over mij, de twee mogelijkheden. Ja, maar het is niet omdat je het weet, dat je het kunt. Dus ik dacht, ik ga voetbalscheidsrechter worden om dat te leren beter kunnen. En ik geef toe dat ik nog altijd dingen als voetbalscheidsrechter persoonlijk neem, maar heel vaak

kan ik me meteen bijsturen, ah nee, die roept nu, tuurlijk, want hij denkt nu dat ik een verkeerde beslissing heb genomen en voelt zich bestolen en daarom reageert hij zich af op mij. Hij hoopt zich beter te voelen door zich af te reageren. Toen had hij pijn. Maar ik neem het niet meer persoonlijk, of minder persoonlijk. Dus ja, dat was het idee

van de TED talk, en ook omdat dat iets is waar ongelooflijk veel mensen mee worstelen. En Anne zei, ja oké, maar pak dat dan. We hebben heel lang gebrainstormd, hier in deze ruimte trouwens, over ja, hoe gaan we dat doen, die TED talk, en ik weet nog, dat moet er wel meteen boenk op zijn. En ik weet nog dat de eerste try-out, dat zegt zij van

Schat, dat is niet zo. Ik ga dat nooit vergeten. Ik ben heel dankbaar voor die directe feedback, die eerlijke feedback. Vanuit intentie om begrepen te worden, zei ze dat, niet om te steken. En we hebben dat helemaal herwerkt, en ja, dan is het verhaal zoals we het gebracht hebben.

En ja, het is echt ontploft op internet. Ja, dat is kei tof voor mijn ego. Maar ik ben vooral heel blij dat door dat ik iets heb kunnen maken, dat dat mensen inspireert. En hopelijk ga mijn boek ooit afgeraken, en kan ik

misschien nog meer mensen inspireren, want als we daar nu een keer mee zouden stoppen, of als dat alleen al bespreekbaar zou zijn. Maar jong, dus stel, jij zegt iets dat ik persoonlijk neem, en in plaats dat ik reageer, ja, amai. En zo, me permitteren om gekwetst te zijn, of weg te lopen, of te

freezen. Als ik dan nu een keer zou zeggen, amai, ik moet wel zeggen dat ik die opmerking wel wat persoonlijk neem. We zien een keer dat ik hier al verantwoordelijkheid neem daarvoor, in plaats van, amai, tof ze. Als we dat dan nu een keer zouden bespreekbaar kunnen maken, dat we soms

dingen persoonlijk nemen, en dat dat vooral jouw probleem is, dat we niet zeggen dat je akkoord hebt met wat de anderen zeggen, maar als we dat dan een keer kunnen doen, want, allee, ik merk ook dat veel mensen dat niet begrijpen, dat concept ook. Ik had een wedstrijd onlangs, en ik was aan het

opwarmen met de twee assistents scheidsrechters. En één daarvan was van allochtone origine. En, en, en, en ja, en twee weken geleden was het echt een geval van racisme. Ik zeg, ja, ik zeg, je hebt dat wel persoonlijk genomen. Ah ja, tuurlijk, wat had die roepen naar je kop? Ik zeg, maar

heb je daar last van gehad? Ah ja, tuurlijk, dat is toch niet tof, ik laat me niet uitscheiden, langs de lijn. Ik zeg maar, snapte dat jij er last van hebt gehad? Jij had er last van, dat is toch uw probleem, dat is niet correct wat ze deden. Maar kun je daar op dat moment iets aan doen? Het antwoord is nee. Je mag ook niet

reageren op wat supporters zeggen, dus die man, hij pakte het niet. Hij pakte het niet. Ik zei, kun je zien dat jij daar last mee had? Dat jij had er last van, en dat de oplossing op dat moment niet van de ander gaat komen, maar van jezelf gaat moeten komen. Je zou moeten zeggen, oké, ja, die ander weet niet beter, die zoekt een manier om zich

af te reageren. En het einde van het gesprek was, ah, ik vind toch dat je niet alles moet laten doen, zeg. Maar daar gaat het niet over, het gaat, allee, je moet niet akkoord zijn met wat de ander zegt. Maar op dat moment kun je niet veranderen, dus ja, dan zou je moeten accepteren en aanvaarden.

Maar voor veel mensen is dat zo, ze denken als je zegt, neem zaken minder persoonlijk, begrijpen zij dat als, ah ja, dus ik moet mij laten doen of wat? Maar nee, je zou het niet persoonlijk moeten nemen,

en net omdat je het dan niet persoonlijk hebt genomen, kun je je mond open doen en tegen de ander zeggen, mag ik nog een keer iets zeggen? Je hebt me nu heel de match staan uitschijten voor eh, dikke Marokkaan, ik vond dat echt niet tof. Dan heb je het ook gewoon

gezegd, en ik hoop dat we het erover in zijn, dat hoe verbindender dat je het zegt, hoe groter de kans dat die persoon je zal begrijpen. Als je je omdraait als assistent en je zegt, tegen die ene, voel je je nu beter jong? Hele tijd op mijn kap zitten

zo, en zitten lachen met mijn gewicht. En mijn afkomst? Dan voel je toch dat die ander, die al waarschijnlijk vrij marginaal communiceert als hij me zo'n dingen zegt, zeker niet zal open zijn voor zo'n communicatie. Ja. Voetbal,

als scheidsrechter, als lijnrechter, dat je wel tegen een stootje moet kunnen, of al een keer naar zo'n keynote zijn geweest of hebben gekeken, ik ga sowieso ook naar die TED-talk linken in de show notes en al, maar wat is zo de main boodschap

van die keynote? Hoe ga je dan die zaken niet persoonlijk nemen? Je sprak al over ja, het ligt niet aan mij, dat, of het ligt wel aan iemand anders? Ja, er zijn twee methoden. Het zijn twee methoden, de ene

therapeutischer en de andere oppervlakkiger. De basis is, om het niet persoonlijk te nemen, is dat het niet over mij gaat, maar dat datgene wat de andere doet, iets zegt over zijn of haar onvervulde behoefte.

Ik passeer iemand in de gang, hallo, en die zegt niets terug. Oké, niet leuk. Dingen mogen niet leuk zijn. Oké, dat is de basis. Maar ja, ik neem het wel persoonlijk. Dat hoef ik niet te doen. Hoe kan

ik dat niet doen? Door misschien te denken, misschien heeft een andere geen goeie ding om een goeie dag te zeggen. Misschien kent hij mij niet zo goed en vindt hij het raar dat ik een goeie dag zeg. Misschien heeft hij een probleem met mij en wil hij mij straffen. Dat zijn allemaal dingen die iets vertellen over de ander zijn gedrag.

Als ik een beetje in evenwicht ben met mezelf, zou die gedachte, namelijk het zegt niets over mij, maar over de andere, zou voldoende moeten zijn om het niet meer persoonlijk te nemen. Stel dat dat het niet doet,

dat ik nog altijd voel, ja, het kan wel zijn, maar zeg, hé, dat doet het toch niet? Dus ik merk, als ik het zo zeg dat ik het nog altijd persoonlijk neem, dat wil dus zeggen als de eerste methode, het gaat niet over mij. Als die niet werkt, dat betekent, het gaat

wel over mij. En dan moet ik naar mezelf kijken. Dan moet ik op zoek gaan naar, waarom raakt mij dat nu? Hm. Al heel mijn leven wil ik echt waar gezien worden voor wie ik ben. Een lap wereld, is er iemand in mij niet zoiets?

Allee jong, goh. Waarom ben ik daar nu zo gevoelig aan? Maar hier pak de verantwoordelijkheid. Geef jezelf een beetje aandacht, een beetje liefde zelfs. Allee, waarom ben je daar nu zo gevoelig aan? En je probeert, het probleem kun je niet altijd oplossen, maar gewoon het herkennen van

oké, dit is voor mij een gevoelige plek. Een gevoelig snaar, een tere plek. Ja, dat ik letterlijk ik speel het even, maar tegelijkertijd zucht ik echt omdat het iets in mij raakt en ik voel van ja, eigenlijk inderdaad ja, dat is mijn gevoelige

plek. Ik heb in het boek dat ik aan het schrijven ben zover ben ik al allemaal mogelijke redenen opgesomd waarom dat je mogelijkerwijs dingen persoonlijk neemt. De kindertijd is daar een ongelooflijk belangrijke, potentiële trigger van,

omdat we leren als kind voor ons 5, 6 jaar leren we, maken we bepaalde conclusies. Namelijk bijvoorbeeld stel, kleine Ben zit te spelen en heeft een toren gemaakt met blokken. Ik heb een toren gemaakt, toren gemaakt

en je zegt het misschien iemand. En iemand zegt ja, ja, ja, ja, laat de mensen een keer babbelen. Dan heb je onbewust misschien, misschien, ik weet het niet, het is ook niet fout van je moeder of je vader, geleerd

ja, wordt niet gezien. Nou ja, dus ja, ik word, ik ben iemand die niet gezien wordt. Conclusie. Vooral een mening. Maar dat wil je natuurlijk niet, je wilt wel gezien worden.

Maar dat is lastig als je je als identiteit, als conclusie hebt gekozen of gezien of geconcludeerd. Ik word niet gezien. Dat gaat de rest van je leven gevoelig blijven. Ook al kun je coaching, therapie volgen, dat zal waarschijnlijk altijd ergens aanwezig blijven.

Ik ben gevoelig aan het feit dat ik mij niet gezien voel. Kan je daar dan nog iets aan doen? Want wat er in je jeugd is gebeurd, daar was je toen waarschijnlijk nog niet mee bezig. Nee, en je was er niet mee bezig, je had ook totaal het bewustzijn niet dat het gebeurde. En je had ook totaal nog niet

het inzicht dat jouw conclusie mogelijkwijs fout was. De emoties die daar aan de basis liggen, die kan je volgens mij niet veranderen. Je kan ze, je kan leren in het heden, als volwassene, er beter mee om te gaan.

En bijna altijd start dat met aanvaarden ja, ik heb de neiging om die conclusie die ik ooit gemaakt heb opnieuw te herbeleven. Maar hoeft niet altijd te kloppen, hoeft niet altijd waar te zijn. In mijn huidig leven kan ik zeggen, ah ja,

het is niet omdat een ander geen goeie dag tegen mij zei, dat hij mij per se niet ziet. Nee, het kan ook gewoon zijn dat hij ja, mijn andere gedachten zat of geen goeie ding had of wat dan ook. Ja. Die twee zaken van het

ligt niet aan mij en het andere van, misschien ligt het wel aan mij. Even naar mezelf kijken. Mmm, moet corrigeren. Ja. Het ligt niet aan mij is al schuldinductie. Het gaat niet over mij. Voel je dat verschil?

Het ligt niet aan mij, er moet een schuldige zijn. Nee, het gaat niet over mij. Het heeft niks met mij te maken. Het heeft niks met mij te maken. Het heeft te maken met zijn behoefte of oei oei, dit heeft wel met mij te maken. Het ligt aan mij is ook weer schuldinductie op mezelf. Nee, nee, ik heb geen schuld. Ik heb gewoon

de neiging om dit persoonlijk te nemen, dus ja, dat moet hier over mij gaan. Want laat er tien collega's zijn die datzelfde meegemaakt hebben en negen van die anderen hebben geen probleem, dat bewijst toch dat het ergens over u gaat. Dat er iets in uw systeem iets anders doet dan wat de

anderen doen. Zonder dat dat een schuldinductie moet krijgen. Dus je hebt die twee kanten, het gaat niet over mij, het gaat wel over mij. Maar dan op het einde van je talk was er nog een leuk einde waarbij je met een briefje speelt en

het gaat erom van je behoudt je eigen waarde. Hoe paste dat in het verhaal? Natuurlijk is dat zo dat het niet fijn is als iemand kritiek op ons geeft. Maar kritiek kan alleen maar raken

als het iets in jezelf teweeg brengt of iets triggert dat je bij jezelf herkent. Ik ga hetzelfde voorbeeld doen wat ik in de talk doe als ik tegen jou zeg Mai, jij bent echt een appelsien.

Voel jij je nu emotioneel uit deevicht gebracht? Nee. Waarom is dat? Omdat ik weet dat ik geen appelsien ben. Exact. Ja. Doet jij podcasts altijd zo met met zo dat kapsel? We gaan niet

twijfelen. Heel eerlijk, doet dat iets of doet dat niks? Ja, dat wel. Dat wel. Dat moet zijn, dat kan bijna niet anders dat jij op een of andere manier in mindere of in meerdere mate niet content bent met je kapsel. Omdat ik

er dan over twijfel over die dingen. Want als jij 100% akkoord zou zijn met je kapsel en ook totaal geen probleem hebt hoe je eruit ziet en ook totaal je niet kan schelen wat ik daarbij vind, trouwens, er is niks mis met je kapsel, ik speelde het even gewoon, dan zou jij gewoon zeggen, ah, ja.

Dus eigenlijk zou dat een goeie oefening zijn voor iedereen om eens na te denken, wat zouden mensen perfect tegen jou mogen zeggen, zelfs op een agressieve manier, dat je je eigenlijk niet zou raken? En welke dingen zijn zaken die mensen niet mogen zeggen omdat ze je

wel zouden raken? Terwijl het doel zou moeten zijn dat er je eigenlijk bijna op den duur niks meer raakt als je zo hard hebt leren jezelf aanvaarden met al je schaduwzijde erbij. Zodanig dat als er iemand u iets zegt, dat u dat eigenlijk niet

meer raakt omdat uw waarde niet aangetast wordt. Of, een andere metafoor, al het water in de zee, dat is veel, kan een schip toch niet doen zinken. Tenzij, Ben, dat het

schip lek is en water binnenkrijgt. Dus dan moeten wij gewoon proberen te doen als mens. Zorgen dat we niet lek zijn. Zorgen dat er eigenlijk geen water binnen kan. Zorgen dat een opmerking ons niet uit ons evenwicht brengt. Zorgen dat een opmerking

over hoe dat we eruitzien, over hoe dat we spreken, over hoe dat we werken, dat we daar eigenlijk mee in het reine zijn. Als iemand tegen jou zegt dat je een egoïst bent en je weet zeker dat datgene dat je de laatste uren gedaan hebt totaal niet egoïstisch was, dan zal je waarschijnlijk eerder verbaasd reageren. Zeggen, he? Maar dat snap ik

even niet. Kunnen we dat even uitleggen? Als je voelt, ofwel, de ander heeft gelijk of fuck en laat, ik word hier weer al niet herkend. Dan gaat hij zeggen, wat is het jongen, ik ben geen egoïst. Dus ja, je reactie toont eigenlijk of dat je de

ander zijn opmerking eigenlijk laat binnenkomen als iets kwetsends of niet. Of dat ze überhaupt pijn doet of niet. Ja. Oké, dus ik vind dat iedereen minstens één keer per jaar naar

die talk zou moeten kijken of naar een andere keynote of spreeksessie dat je doet, want het brengt je weer effe naar de realiteit. We zitten zo vaak in ons eigen wereldje, maar ik vind dat iedereen dat nodig heeft. En waarom dat ik dat zeg, is

om naar die andere talk te gaan die ik heb mogen meemaken, dat heette de strategie van het geluk. Een vraag die dan direct naar boven komt is, geluk, dat is geluk. Je kunt dat niet creëren ofzo. Maar blijkbaar wel. Dus ik vond dat echt fantastisch.

Ik heb hier ook nog, ik zei het je, dat ik nog dat boekje had, dat we daar hadden gekregen. De strategie van het geluk. Waarom vond je dat er nooit was een sessie over geluk? Maar weer hetzelfde, weet je nog, het begin van deze podcast.

Ik heb gezegd, ja, mensen, ook mezelf inclusie, ik ga niet zeggen dat ik meer of beter ben dan anderen, verder, verder van. We vinden, ja, we hebben recht op een goeie behandeling. En als wij met een auto rijden, moet dat vlot rijden. En wij willen altijd mooi weer. En mensen moeten vriendelijk

tegen ons zijn. En zeggen wat voor een regering hebben wij. En wat is dat daar weer in de wereld. En wegen werken. En wij vinden dat de wereld met ons moet rekening houden. Terwijl de realiteit uitwijst dat je over de realiteit niet zoveel te zeggen hebt. Je kunt kiezen welke televisie je zinderdag

aanzet. En dan nog zijn er mensen die je irriteren. Je kunt je buren niet veranderen, je baas niet veranderen. Er zijn zoveel dingen dat je niet kunt veranderen. Wat je wel kunt veranderen, is hoe je met dingen omgaat. En daar ligt inderdaad de strategie van het geluk in. Dat je gaat kijken, wat heb ik nu nodig? En hoe kan ik dat nu zelf

zoveel mogelijk gaan creëren? Door een soort mini-samenvatting van de presentatie. Die heet ja. Of ja. De strategie van het geluk. Als je ja zegt, het gaat niet per se over dat woordje ja, maar over de ja-houding, dan zeg je

eigenlijk, oké, de realiteit zoals die nu is, ik aanvaard die. An. Mijn beste vriendin is overleden. Ja. Dat is zo. Ze heeft kanker gehad. Ja.

Een nee-houding betekent, ah nee, en dat is toch niet eerlijk. Allee, en zo'n lieve. En zo'n toffe. En ze heeft altijd zo gezond geleefd. Dat is toch niet eerlijk. Een nee-houding is een protest-houding. Door nee te zeggen, doe je eigenlijk twee dingen. Eigenlijk

doe je één ding. Je weigert de realiteit te aanvaarden zoals die is. Op twee manieren. Je wilt die iets dat er niet is. Een koffie. Je bent nog niet zat om te drinken, zeg. Of je wilt iets niet dat er wel is. Die vaat was er, stond daar net te piepen.

Dat kan toch niet. Maar door je te verzetten tegen de realiteit, ja, zit je in een protest-houding. Het is gelijk dat je naar de winkel zou gaan en zeggen, ja, sorry, maar ik wil geen appelen. Dan gaat die verkoopster zeggen, ja, maar wat wil je dan wel?

Hij wil geen appelen. Ja, maar wat wil je dan wel? Ja, die dingen daar, aardbeien. Zeg dat dan. Zeg dat je aardbeien wilt. En als die mevrouw geen aardbeien heeft, dan zijn er waarschijnlijk andere fruit- en groentewinkels waar wel aardbeien worden verkocht.

Dus dat was een nee, dan had je de ja, en de grote ja. Wat is die dan? De grote ja is dat we hopelijk op den duur zelf ook meer gaan creëren wat we echt graag willen. Hoewel ook daar zit een valkuil in. Een mens die alleen maar

altijd wil hebben wat hij wil hebben, die wordt niet matuurder, maar die wordt net meer kind. Als je een kind van vijf jaar een zak snoep geeft, gaat dat kind op een bepaald moment zeggen, ik denk dat het nu beter is dat ik even stop, want ik ga vanavond niet kunnen eten.

Nee, die gaat dat niet kunnen. Gaat een kind zeggen, eigenlijk, ja, ik ben nog niet moe, maar ik ga toch gaan slapen. Nee. Een kind wil altijd zijn behoeften honderd procent bevredigd hebben. Als mens hopelijk zeggen wij, goh,

ik heb geen zin om die snipzak op te eten, maar ik ga dat niet doen, want ik ga dat straks nog moeten eten. En ja, ik ga eigenlijk nu ook gaan slapen, want morgen wil ik fris zijn. Dus, de meest basale vorm van geluk noemen we eigenlijk geen geluk, maar noemen we plezier. Genieten. Genieten.

Een welnisleven. Dat is heel tof, hè. Een keer op reis gaan, maar als je alleen maar wilt genieten, dan leidt dat tot slechte tanden, tot overgewicht en tot een lege portemonnee. Iemand die in plaats van willen krijgen, willen genieten, ook willen geven aan zichzelf en aan de omgeving,

dat is iemand die waardevol leeft. Dat is iemand die zegt, oké, ja, ik heb nu goesting om gelijk te krijgen, maar ik ga dat nu even niet doen. Ik ga gewoon even aanvaarden dat die persoon een andere mening heeft. Dat is de waarde rekening houden met elkaar.

Dat is de waarde respect. Dat is de waarde, openheid. Dat is de waarde discipline. Ik ga op tijd gaan slapen, want ik wil morgen fris zijn. Waarden gaan over hoe dat jezelf een rijker, waardevoller iemand kan worden. En dat gaat al veel meer richting die grote

ja, waarbij dat je iets doet wat niet alleen fijn is voor jezelf, maar wat je ook, wat jou een waardevoller, trots gevoel geeft. Als je bijvoorbeeld s'avonds in de zetel chips hebt gegeten en tv gekeken, dat is leuk. Maar dat gaat je geen

waardevolle gevoel geven. Hoeft ook niet altijd. Maar als je bijvoorbeeld vlak voordat je tv hebt gekeken, je huis wat hebt opgeruimd, dan krijg je een waardevolle gevoel en dat is een andere dimensie dan alleen maar willen genieten. Vandaar dat veel mensen ook

ja, een soort van bore-out hebben. Ze hebben alles wat ze zouden moeten hebben om schijnbaar gelukkig te zijn, maar toch voelen ze een vorm van leegte. Heel vaak is dat een roep van in ons systeem dat zegt, ja eigenlijk, we hebben nood aan wat meer

zelfverwezenlijking. Meer aan wat meer waardevol zijn. Aan bij kunnen dragen, van betekenis zijn. Niet omwille van de likes die je krijgt, maar vanuit het gevoel, amai, ik draag bij, ik beteken iets. En dan zitten we

eigenlijk, want de mosterd heb ik gehaald bij een boek van Gerbert Bax, ik raad het iedereen aan te lezen, Gerbert Bax, de Strategie van het Geluk. Misschien hoef ik even de website erbij te zetten van de Academie voor Levenskunde. Gerbert Bax. Die heeft een boek geschreven,

De Strategie van het Geluk. En die beschrijft daarin de drie dimensies die ik nu eigenlijk aan het uitleggen ben. Genieten, men noemt dat het geluk van het lichaam. Twee, het geluk van de ziel gaat over waarden.

Het creëren van waarden. En de derde dimensie is verbondenheid. Streven naar verbondenheid. We voelen ons één met elkaar. We gaan met elkaar rekening houden. Er is niemand die graffiti gaat spuiten op zijn eigen gevel of die van een buur. Als je daar

een relatie mee hebt. Dus verbondenheid creëert meer empathie. Meer empathie creëert dat we gaan met elkaar rekening willen houden. En dus ja, dat het gewoon een waardevollere wereld wordt. Niet alleen voor mij, maar ook voor de rest van de wereld. En dus dat is die grote ja

voor mij. Daar ja tegen zeggen. Tegen genieten, tegen waarden en tegen verbondenheid. Die, het geluk of gelukkig zijn. Hoe kan je dat trainen? Stel nu iemand die in zijn leven zit en die

echt ongelukkig is. Of zichzelf dat heeft wijsgemaakt. Hoe kan die daaruit stappen? Wat is zo de eerste kleine stap? Je kunt direct alles aanpakken, maar dat is heel groot. Dat is heel moeilijk. Wat zijn die eerste stappen? Wat zijn de redenen waarom ik vind dat ik ongelukkig ben?

Ah ja, altijd de schuld van de anderen. Oké. Ja, ik leg dus de schuld bij anderen. Oké. Hoe ga ik hier zelf mee om? De reflectie naar binnen. Wat doe ik zelf? Ah, ik vind dat mensen

onbeleefd zijn tegenwoordig. Oké, maar ik vind dat wel, maar ik kan het niet veranderen. Hoe kan ik daarmee omgaan? En dus eerste stap, naar binnen kijken. Tweede stap, bij jezelf letterlijk vragen. Zeg ik hier nu ja of nee tegen?

Ja, nogmaals, wil niet zeggen dat je het goedkeurt. Ja wil zeggen dat je aanvaardt dat het gebeurt. Voor veel mensen moet je daar nog een stapje tussen zetten en zouden ze kunnen beginnen als ze het moeilijk vinden om dingen te aanvaarden,

zouden ze kunnen beginnen met te zeggen ik aanvaard dat ik dat moeilijk vind, omdat die het aanvaarden. Ja, ik vind dat nu heel moeilijk om te zien dat die persoon zo egoïstisch is, en ik vind dat moeilijk om dat te aanvaarden. En ik aanvaard

dat ik dat moeilijk vind om dat te aanvaarden. Hoe klein ook, er gaat een soort van mildheid komen ah ja, oké, want ja, ik kan dat nu ook niet veranderen. Blijkbaar ben ik niet in staat om daar, om dat helemaal te aanvaarden oké, dus ik zal aanvaarden dat ik het niet kan aanvaarden. Dus, je gedachten gaan monitoren.

Ik hoorde daar zoal een beetje verbindende communicatie naar jezelf toe. Ja, zelf empathie. Empathie naar de ander wil zeggen, amai, je bent precies kwaad omdat ik je niet op de hoogte heb gehouden. In je eigen woorden zeggen wat de ander, wat jij denkt dat de ander denkt, voelt

en nodig heeft. Zelf empathie is niets anders dan zeggen tegen jezelf ik merk dat jij je nu zo voelt ik merk dat je dat denkt, en ik merk dat je dat nodig hebt. Amai, nu voelt je je echt wel een dikke loser, omdat je vindt dat je een fout hebt gemaakt die totaal niet professioneel

was, en je vond dat je professioneel had moeten zijn, en je schaamt je. Ja, ik ben echt beschaamd. Amai, dat moet weliswaar ambetant zijn voor jou als je je zo schaamt. Ja, dat is ambetant. Dat kan echt helpen. Ik sta in de file, en ik ben echt kwaad dat ik

hier in de file sta, ik had vroeger moeten vertrekken. Dat is al de eerste reflectie. Een onvolwassen iemand die zal zeggen, ja, en dat kan niet dat ik in de file sta. Wacht eens even, er is elke dag file. En je weet, als je echt, echt, echt op tijd wilt zijn, dat je vroeg moet vertrekken. Oké, ik weet niet of je

10 uur op voorhand wilt vertrekken, maar zelfs dat kan gebeuren. Ook weer hier zelf de verantwoordelijkheid bij nemen. Wat betekent geluk voor jou? Gelukkig zijn? Gelukkig zijn is wanneer er bijna geen nee's

zijn, en wanneer er bijna alleen maar ja's zijn. Hoe raar het ook klinkt, dit is voor mij echt een geluksmoment. Ik ben op mijn gemak, ik voel mij gehoord, gezien, ik vertel graag, ik heb het idee dat je goed voorbereid bent, dat je goeie vragen stelt, ik kan praten over iets wat mij passie geeft,

ik heb het idee dat je het waardevol vindt, en we hebben een vorm van verbondenheid. En er is niks dat op mijn zenuwen werkt, waarbij ik zeg nee, nee, nee. Dat is mooi, ik ben blij dat je daaraan mag bijdragen. Nog een voorbeeld, of een ik weet niet hoe ik het moet zeggen, iets dat mij

is bijgebleven uit die sessie, er is veel blijven hangen, is de eigenaar versus de verhuurder. Ja. Wanneer ben je een eigenaar en wanneer ben je een verhuurder? Een huurder. Een huurder, ja. Want een eigenaar kan ook verhuren,

natuurlijk. Ik heb ooit deze presentatie eens gebracht voor, was het de bond van Imo, en er was echt een vrouw die het helemaal niet begrepen had, die zei, ja, ik vind dat eigenlijk wel straf, jij doet niet precies wat dat huurders slecht zijn. Ik zeg maar, mijn vrouw, het is een metafoor. Ze heeft het weer persoonlijk gepakt. Ze nam het echt persoonlijk,

ja, ja, ja. Maar ik denk dat ik toen empathie heb gegeven, ik zeg, ja, dat is inderdaad wel een beetje ongelukkig gekozen dan. Ja. Een eigenaar is iemand die, ja, dat zitten we weer bij verbindende communicatie, die zelf instaat voor de vervulling van zijn

behoeften. Ik kan jou vragen of je dat wil bijdragen, bijvoorbeeld, je legt mij iets uit en ik versta dat totaal niet. Als huurder ga ik zeggen, ha, zeg, het is zo ruw fout dat ik dat niet versta. Als eigenaar denk ik, wacht, ik heb nood aan

helderheid, duidelijkheid, ja, ik heb die niet, dus ik probeer die toch te vervullen. Ho, Ben, kun je nog een keer opnieuw uitleggen wat je gezegd hebt, want ik begrijp het niet zo goed. Dus ik rijk zelf uit naar u, ik vraag u op een verbindende manier

om nog eens te herhalen, zodanig dat ik zelf ervoor zorg dat mijn behoeften vervuld geraken. Dus dat is wat een huurder doet, een huurder neemt verantwoordelijkheid voor datgene wat hij meemaakt. Een huurder niet, een huurder ligt ook bij de ander. Dus de eigenaar neemt verantwoordelijkheid en de huurder niet. Ja.

Ja. De huurder ligt ook bij de ander. Zeg, die uitleg van u, ik versta daar niks van. En die heeft niet door dat die eigenlijk niks oplossingsgerichts doet. Alleen maar probleemgericht. Ik versta daar niks van. Wat een uitleg is dat nu, zeg.

Wat doet een eigenaar dan? Ben, ik begrijp het niet. Kun je dat nog eens uitleggen? En als jij nu niet verbindend bent van, ja, ik ga dat niet opnieuw uitleggen, ga dat maar moeten verstaan. Dan kan ik zeggen, ja, ik heb blijkbaar geen wisseling om het uit te leggen, ik zal dat moeten aanvaarden. Ja, oké. Dat is niet fijn, maar oké.

Moet dat niet persoonlijk pakken. En ja, oké, ik ga misschien eens vragen aan iemand anders of hij het wel begrepen heeft en dat die het mij wel nog eens opnieuw wil uitleggen. Of ik aanvaard dat ik het soms echt niet versta. Dat klinkt zo als een vredig leven, als je zo kunt denken. Ja, ja.

Ja. Ja. Ja. Ja. Ja. Maar ja, veerkracht daar ook een hoge voor prijzen. Ook belangrijk voor geluk, hé. Als er iets, als er tegenslag is, toch nog kunnen rechtveren.

Welke rol speelt dat daarin? Die veerkracht, wat is dat? En hoe kan je dat trainen? Bijna eigenlijk komt alles op hetzelfde meer, hé. Het is ook wat is veerkracht? Veerkracht is kunnen reageren weg van de richting waarin dat je geduwd

wordt. Er gebeurt iets, hé. Stel, in één keer draait hier een auto tegen mijn geparkeerde auto op de oprit. Stel, ja, niemand gaat zeggen, of niemand gaat van mij verwachten dat ik zeg, het is niet erg.

Maar wat gebeurd is, kan ik niet veranderen. Ik kan dat niet veranderen. Het is voltooid verleden tijd. Dus hoe rapper dat ik kan zeggen, ah ja, hoe ambetant het ook is, ik zal het moeten aanvaarden, want ik heb eigenlijk geen keuze of ik het kan aanvaarden of niet.

Het is gebeurd. Wat heb ik nu nodig? Oké, dat ik dat hier, ja, mijn planning, ik zal heel mijn planning moeten loslaten. Ik zal moeten de verzekering bellen en de garage bellen en hopen dat die persoon niet weggereden is.

Veerkracht is gaan kijken naar de mogelijkheden die er zijn om zoveel mogelijk het probleem zo goed mogelijk op te lossen. En dat betekent ook

dat je moet op zoek gaan naar heb ik überhaupt de mogelijkheid om dat te doen? Want soms, biologisch gezien zijn we letterlijk niet in staat om het te doen, omdat we in ons oerbrein zitten. Trouwens, ook één van de triggers voor ons

voor het boek over dingen die persoonlijk nemen. Ik zit in mijn oerbrein, ik zit in mijn amygdala, mijn impulsen. Ik fight, flight, freeze, of ik blokkeer. Ik kan het niet aan. Het is echt heel belangrijk, dat

je beseft dat je het niet altijd kunt. Je kunt niet altijd verbinden te communiceren. Je hebt niet altijd veerkracht. Soms heb je het gewoon niet. Soms ben je op. Ik kan niet bezig zijn met over mezelf na te denken als ik helemaal freeze.

Het enige wat ik op dat moment kan doen is overleven. En ik kan nu, op het moment dat ik niet in de freeze, niet in de fight, niet in de flight zit, nu, terwijl ik met die podcast aan het luisteren ben, terwijl ik met jou aan het praten ben, kan ik mij voornemen, ah ja,

de volgende keer als mij zoiets gaat overkomen, ga ik proberen rust voor mezelf te brengen. Als ik in de fight zit, namelijk, ik heb een teveel aan energie, of in de flight zit, ik loop weg, teveel aan energie,

ja, ik ga mijn energie kanaliseren door bijvoorbeeld de 5-7-8 ademhaling te pakken. Vijf tellen in, zeven tellen blokkeren, en acht tellen uit. Dat is de enige manier

om onze hartslag naar beneden te krijgen en dus onze impulsen die aan teveel aan energie hebben, naar beneden te krijgen. Of ik kan zeggen, oké, wat er voor mij enorm helpt, is mijn focus op iets anders zetten. Bij mij is dat bijvoorbeeld mijn handen insmeren met een handencreme. Lekker handencreme.

Ah, en toen ik iets lekker ruik, ben ik in de seconde dat ik iets lekker ruik, ben ik niet in de stressmodus. Het brengt mijn autonome zenuwstelsel tot rust. Er zijn heel veel methoden die ik in een boek op een rijtje zet, maar waar het op neerkomt

is dat je nu, wanneer je in een toestand van verbondenheid, van mentale rust zit, van sereniteit, dat je je nu voorneemt, ah, als mij dat ooit overkomt, ja, dan zal ik dat doen. Dan neem ik mij daarvoor zoals ik in een slip

cursus volgt, oké, in een toestand waarbij dat we nog niet in gevaar zijn, oefenen we hoe dat we zullen reageren als we in echt gevaar zitten. Dat kan je nu gaan oefenen, dat kan je nu voornemen. Door kleine dingetjes. Er gebeurt iets, ah, oké, wat kan ik nu doen? Oké,

even ademhalen. Op het veld gebeurt het af en toe dat ik zeg, oké, niemand ziet aan mij, maar het spel verhit hier helemaal, nu ga ik even ademhalen. Niemand weet dat ik dat aan het doen ben. Het is niet zichtbaar voor niemand, en mij helpt het om mijn focus te verleggen van datgene wat mij stoort, naar datgene wat mij rustig

maakt. Dus veerkracht, allemaal goed en wel, en alles wat we hier vandaag verteld hebben, is geweldig, eh, maar soms kan je het niet. En dat moet ook bij jezelf gewoon erkennen, ja, ik zou wel willen dat ik het nu kon, maar ik kan het niet. En op zoek gaan naar hoe dat je

dan, wat je dan wel kan. Wat dan de, in plaats van de beste methode, de tweede of de derde of de vierde beste methode is. Maar je kunt daar wel nog iets doen. Je kunt iets doen. Het helpt ook dus door, daarop voor ons, en te gaan denken en te zeggen van als het even moeilijk gaat, ga ik even ademen,

ga ik dit doen, dan helpt dat u om het op dat moment makkelijker te maken om die actie te nemen, als het even moeilijk gaat. Ja. En ook mild zijn voor jezelf. Weten dat als je de ander niet vermoord hebt, dat dat

verbindender was dan iemand vermoord hebben. Ja, ik heb heel toxisch gereageerd. Ja, ja, maar je hebt hem niet vermoord. Het kon nog erger. Het kon nog erger. Dus als een soort kniepocht naar jezelf en zeggen, oké ja, maar wel daarna

je verantwoordelijkheid nemen. Homma, ik heb echt daarnet een lelijk, ik heb echt lelijk gereageerd, ik voel me een beetje beschaamd, ik had dat niet moeten doen. Dat is super waardevol. Als iemand dat doet, ho, dat is toch prachtig. Ja, daarnet heb ik een beetje met frustratie op je af gereageerd, dat was niet zo lief van mij, sorry.

Maar ik vind dat, dat is soldier of love. Ja, direct opgelost. Ja, goh, in elk geval, richting ... Ja, voilà. Heb je mij bedrogen of wat? Ja, sorry, ik was even alleen met mezelf bezig. Ah ja, oké, het is opgelost.

Dat is wel anders. Ik denk het niet. Over dat gelukkig zijn, om dat om dat onderwerp een beetje af te ronden, want ik denk dat we er over kunnen blijven praten. In dit kleine boekje, dat ik als souvenir heb, staan op het einde twintig tips voor meer geluk in je leven.

En dan waren er daar een paar die voor mij uitsprongen. Dus ik zou, het zijn er een zestal of zo. Benieuwd. Een beetje op willen ingaan. Te beginnen was sowieso al de eerste. Laat je verwachtingen los.

Waarom is het dan belangrijk om gelukkiger te zijn? Omdat je je verwachtingen, je hebt daar heel vaak geen controle over. Als ik nu verwacht had dat jij vandaag, wat ik niet heb, praline had meegebracht, en ik

had die verwachting echt, ja, en ze wordt niet ingelost, dan zit ik al met een probleem. Als ik geen verwachtingen heb, dan kan ik ook niet teleurgesteld zijn. Wil je dan zeggen dat we niets meer mogen willen? Jawel, je mag

verlangens hebben, maar geen verwachtingen. Ik heb verlangens, ja dat zou tof zijn, maar ik verwacht het niet. Het is minder rigide. Ja, exact. Dan staat het vast en

dan is dat precies of je dat verdient. Ja, het moet zo zijn. Ik heb beslist dat het niet anders kan. Oh nee, het zou tof zijn dat. Ik trouw nu op 7 juli. Ik heb natuurlijk verlangens dat de dag prachtig gaat zijn en mooi weer gaat zijn. Maar ik ga het niet verwachten.

Wat ga je doen als het regent? Ah, plan B. Ah ja, tuurlijk, ik wil toch dat ik een leuke dag heb. Dan zou ik moeten een plan B bedenken. Binnentrouwen. We hebben een locatie buiten en binnen. Dat is oké. Zalig.

Goed als een eigenaar gedacht. Ah ja, dat doet me niet altijd. We zijn ook maar mensen. Dus verwachtingen loslaten is al een eerste. Leer nee zeggen. Waarom is dat belangrijk voor geluk? De strategie van het geluk is

ja zeggen en nu moeten we niet een keer nee zeggen. Ik zei daarnet, het gaat niet per se over dat woordje ja, maar over de ja-houding. Ja-houding, ik herhaal nog eens, is aanvaarden wat er gebeurt. Nee zeggen kan ik ook doen

vanuit een ja-houding. Ik aanvaard het voorstel wat jij mij nu doet om, ik zeg maar iets, de hele podcast voor jou uit te schrijven. Ik aanvaard jouw vraag, maar ik heb geen zin om dat te doen. Dus ik mag zeggen,

Ben, ik zit er eigenlijk niet in om dat te doen. Maar hoor eens, in mijn toon dat ik sprak zat er een ja in, namelijk jij mag mij dat vragen. Ik probeer niet tegen jouw vraag. Maar omdat ik zelf verantwoordelijk ben voor de vervulling van mijn behoefte, in dit geval, ja, ik heb straks nog ander werk

en ik wil ook vanavond ontspannen, ik geef voorrang aan mijn behoefte, omdat die voor mij belangrijk zijn, maar ik kan dat doen op een niet aanvallende manier. Ik hoef niet te zeggen, oh, het is nog niet genoeg of wat ik hier een uur met u zit te babbelen, dat ik het nog een keer moet helemaal uitschrijven.

Amai, dat is proper, dat. Nu ben ik nee aan het zeggen, nee zeggen vanuit een ja-houding. Doe de dingen nu. Tuurlijk. Sommige time management coachen, en die hebben ook gelijk, zullen zeggen,

je moet niet alles nu doen. Als je mee bezig bent, dat is nu belangrijk en dringend, en er komt iets tussen dat onbelangrijk is en niet dringend is, moet je dat niet nu doen. Dan moet je dat plannen. Maar als iets minder dan een minuut,

ik weet niet wat ze aanraden, maar pak nu een minuut werk is, en het kost mij meer mentale ballast om me te moeten parkeren, ja, dan doe ik het nu. Dan is het maar dat ik het nu plan. Ik stuur mezelf per dag een paar mailtjes,

en dan weet ik dat ik, als ik, en ik zit dagelijks op een bepaald moment voor mijn computer, dan begin ik al die mails af te gaan, en dan plan ik dus noods die to-do opnieuw. Hier en nu, maar ook bijvoorbeeld tegen iemand dank u zeggen, als je dankbaarheid voelt,

doe het nu. Dan kun je nooit later zeggen, amai jong, had ik maar dank u gezegd. Uit uw appreciatie, nu. Ik heb nu zin om die nieuwe broek te dragen. Ik ga dat nu doen. Ja, wat, wat natuurlijk ook weer een beetje in contrast

is met daarnet, ja, je moet niet altijd nu alles willen, maar dat heeft ook weer met die verwachting te maken. Af en toe, jezelf dingen gunnen, nu. Let's do it. Als je op een as van ik doe het nooit tot ik doe het teveel, eerder aan de ik doe het nooit kant zit, ga dan maar iets meer

genieten. Als je natuurlijk altijd altijd alles wilt wat je wilt, is het wel goed dat je af en toe een keer dingen niet nu doet. Dat je zegt, oké, ik heb nu zin om mijn gsm te gebruiken tijdens deze meeting, ik ga dat nu even niet doen. Uit respect naar de anderen.

Ja. Eentje over jezelf dingen gunnen is jezelf me-time schenken. Waarom is dat soms nodig om gelukkig te zijn? Omdat je daarmee je behoefte vervult die je vaak niet vervult door alleen maar bezig te zijn

met anderen. Het is lang geleden, maar ik heb ehm vaak als coach de opdracht gegeven aan een coachie ehm, oké, bij mensen waarvan ik voelde, goh, die zijn eigenlijk permanent

in functie van anderen aan het leven en doen dat omdat ze daardoor hopen erkenning te krijgen die hen eigen waarde gaat vergroten. Tegen dat soort mensen die dus veel te veel aan de kant zaten van ha, ik ben al veel te veel met anderen bezig in plaats van met mezelf, ehm, heb ik gezegd van kijk, misschien is het wel goed dat

je 30 dagen, 30 minuten per dag voor jezelf tijd maakt. En de opdracht is, je gaat 30 dagen voor jezelf vandaag bepaal ik iets wat ik morgen ga doen voor mezelf. En het moet 30

dagen ook iets anders zijn. Eerste voorwaarde. Tweede voorwaarde, eh, wat je ook van plan bent, doe het. Tezij dat er een levensbedreigende situatie is, maar doe het. Bijvoorbeeld, eh, ik ga morgen, ja, ik ga morgen 30 minuten stappen met de hond.

Morgen, oh nee, het is, het is aan het regenen. Ja, het is zo dat met de hond wandelen in de regen niet zo fijn is. En die hond moet dan afdrogen achteraf. Ga toch maar wandelen. Waarom ga je toch wandelen? Omdat je jezelf daarmee feedback geeft, ah, maar wacht eens even, misschien moet ik de volgende keer als ik van plan

ben om met de hond te gaan wandelen, een keer het weerbericht checken. Dus je gaat je feedback geven om dingen beter voor jezelf te plannen en dus beter voor jezelf te zorgen. Ja? Ehm, eh, moet je elke dag iets anders zijn, je plant het op voorhand,

en er mogen anderen bij betrokken zijn, maar je moet het doen voor jezelf. Dus je mag zeggen, oh, wat ga ik gaan doen? Ik ga een cake bakken voor mijn collega's op het werk om te trakteren. Er mogen anderen bij betrokken zijn, maar je doet het, je doet het voor jezelf. Dus je doet het vanuit het plezier om iets te doen

voor je collega's, maar dat geeft je het plezier. Dus je gaat niet zeggen, ah, wat ik ga doen, eh, ja, ik voel mij goed als ik, eh, ehm, ehm, ja, helemaal een teken van andere gasten. Nee, dat mag je doen in de 23,5 uur per dag

die je voor de andere leeft, maar het moet iets zijn dat je voor jezelf doet. Bijvoorbeeld, ah, ehm, ah, ik ga een keer een voetenbadje pakken, of ik ga een keer mijn albums uit de kindertijd bekijken. Het is gek, in het begin lijken mensen geen idee te hebben wat ze allemaal moeten doen, en na een maand zeggen ze, man, ik heb nog keiveel dingen dat ik zou willen doen,

maar dat ik nog altijd niet gedaan heb. Je moet het ook echt plannen, je moet zeggen, oké, morgen na het werk ga ik dan dat doen. Anders komt er niks van in huis, is mijn ervaring. Dat is een interessant experiment. Wat zou je als eerste doen, stel, het is morgen, 30 minuten me-time? Boek lezen.

Boek lezen? Ja, ik doe dat zo graag, maar ik ben nu te veel aan het werken. En voel je ook dat dat meteen, als het komt, dat komt meteen, hè, bam, je weet het. Ja, oké, opdracht. En half uur, als je dat niet kunt vrijmaken op je dag, dan... Kijk, je zegt hetzelfde, hè.

Je zit daar, je bent je beste coach. Ja. Ja, ik praat ook met echt boeiende mensen die... Die veel leren. Die heel veel leren. Dat is heel slim. Heel slimme strategie. Ik ben daar ook heel dankbaar voor. Heel slimme strategie. Nog eentje dat ik niet goed begreep. Klop op de juiste

deur. Ja, ik heb een schat van een moeder. En daar krijg ik altijd terecht met allerlei vragen, maar ze is echt niet zo empathisch.

Dus stel dat ik empathie nodig heb, dan moet ik niet bij haar gaan aankloppen. Dan kan ik beter bij Wouter, mijn partner, aankloppen. Of bij iemand waarvan ik weet, ja, die is meestal heel luisterbereid en empathisch.

En je gaat toch ook niet naar de viswinkel voor filet americain. Dus weet wat je nodig hebt. En ga bij de persoon waarvan jij denkt, ja, die kan me dat wel geven. Als je advies nodig hebt, ga bij iemand die constant strooit met ongevraagd advies.

Heb je een knuffel nodig, ga bij iemand waarvan je denkt, ja, die heeft liefde teveel en die wil ze heel graag aan anderen geven. Dus bedenk wat je nodig hebt en ga naar de plek of de persoon bij wie je genoeg vertrouwen hebt

dat die persoon of die plek dat zal vervullen. Oké, nu is het duidelijk. Dat is ook wel goed. Zullen we van die lijst nog eentje doen? Misschien wel een moeilijke, maar ik ben benieuwd hoe je hem gaat uitleggen. Hou van jezelf. Het is hoog.

Ja, ja. Door ja te zeggen. Tegen jezelf. Ja, ik ben minder handig dan ik had gewild. Ja, dat is zo. Maar ik heb veel andere kwaliteiten.

In plaats van, nee, ik ben echt niet handig. Voel je, er zit een protesthouding in. Dus ik vind het niet fijn dat ik niet handig ben, wat ik ook effectief niet ben. Oké. Maar ik kan zelfs genieten als ik iets doe

dat mij dan toch een beetje gelukt is. Als ik mezelf ga vergelijken met de meest handige persoon ter wereld, zal ik blijven gefrustreerd zijn? Ja. Als een dolfijn zichzelf vergelijkt met een prachtige vogel,

dan zal hij zich eeuwenlang een mislukkeling blijven voelen. En wie vergelijk jij zelf? Ik vergelijk mezelf met mezelf tegen mogelijkheden. En ik kijk naar wat ik wel positief vind. Ik ben, en dan noem ik een aantal dingen op

waar ik heel trots over ben. Ja, ik ben eerlijk. Ik ben creatief. Ik ben speels. Ik ben betrouwbaar. Als ik dat zeg tegen mezelf, dat kan niet anders dan een positieve uitwerking hebben.

Zolang dat ik mezelf als het ware liefdevol kan verplichten om te benoemen waar ik trots op ben, waar ik blij mee ben, zolang dat ik de discipline heb om in die mondeloog te blijven, kan ik mij al die seconden niet slecht voelen.

Dat is ook logisch. Ja. Dus op dat moment, ja, positieve, liefdevolle dingen zeggen. Oké. En dat vergelijken met jezelf was er nog een.

Vergelijk jezelf niet met anderen. Nog een van het lijstje. Ja, omdat we ons meestal vergelijken met mensen die het... Die het al hebben? Die het beter hebben. Er is niemand die zegt van Amai, dat huis is nu toch een minder mooi huis

dan ons huis. Nee. Mensen zeggen Amai, die woont veel groter. Ik heb ook die neigingen. Dan moet ik zeggen, ah ja, dat is waar, maar er zijn er ook heel veel die het minder goed hebben. Maar dat maakt niet uit. Dat is wel 20 jaar geleden.

Ah ja, ik heb er hard voor gewerkt. Ja. Hm, mooi. Oké. Om stilaan naar het einde te gaan. Jij bent een mentor van mij. Maar wat is het beste

advies dat jij hebt gekregen van een mentor van jou? Er zijn er veel. Dus wat ik nu ga zeggen is sowieso momentopname. Een momentmentoropname. Een momentmentoropname. Een momentmentoropname. Een momentmentoropname.

Een momentmentoropname. Ja, ik denk toch dat het is zeer cliché, maar als je naar iemand wijst, is er misschien maar één vinger die naar de andere wijst, maar ondertussen zijn er wel drie vingers die naar jezelf wijzen. Ja, wat zit er in mij

dat problematisch is, wat lastig is, wat vervelend is? De focus te leggen op datgene wat naar daar wijst, meer naar mezelf kijken, wat kan ik ik doen? Voor mij staat alles bij jezelf. Je oogst wat je zaait, en alles begint bij jezelf. Het is mega

hard die verantwoordelijkheid. Hm. En daar ben ik ook echt, echt, echt van doordrongen. Ja. Dat advies wat jij nu zei, dat wijzen, dat was ook iets wat ik van jou of van Sandy toen op gehoor was dat

geleerd. Zo leren we... Ja. Mekaar dingen. Ja. Dat vind ik mooi. Zaken delen met elkaar. Uit liefde en gewoon het beste voor elkaar willen. Dat is heel mooi. Hm. Toch nog eentje.

Omdat we het al een aantal keer over voetbal hebben gehad, en voetbalscheidsrechters. Omdat ik ook voetbal speel en jij ook al mijn scheidsrechter bent geweest. Dus het is echt geen cadeau om scheidsrechter

te zijn. Zeker bij voetbal. Dat zijn een hoop beesten die achter een bal lopen en je moet zien dat dat binnen de perken blijft en dat een goeie match blijft. Hoe kunnen voetbalscheidsrechters beter communiceren op het veld?

Maar door eerst en vooral stil te staan bij het geweldige voorrecht dat je hebt om beter dan wie ook een schitterend zicht te hebben op wat er gebeurt. En door jezelf

iedere keer opnieuw de vraag te stellen als het niet leuk is, vind ik het nog leuk genoeg? Of vind ik het intussen niet meer leuk genoeg? Niemand verplicht je om op het veld te staan als scheidsrechter. Dus het is mijn keuze om daar te zijn. Het is mijn keuze.

En als ik het op een bepaald moment, wat ik ook al gedaan heb in bepaalde Antwerpse herinnerings, heel jammer, de meeste ploegen geweldige ploegen, leuke mensen die daar ook echt zijn voor hun plezier. Je hebt een aantal ploegen die het dermate bont hebben gemaakt dat ik zeg oké, ik pak mijn verantwoordelijkheid

om te zeggen nee, dat balans is niet meer oké, tussen plezier en wat het mij kost, dus ik ga daarmee stoppen. Maar om beter te communiceren moet je content zijn met wat je doet. En doordrongen zijn van het feit dat jij zelf verantwoordelijk bent

in de vervulling van je behoefte. Zij moeten niet zeggen, goeie beslissing ref. Jij moet gewoon zeggen, amai, ik heb hier een goeie beslissing genomen, ik heb het juiste gedaan. Wie het juiste doet, heeft daar ook geen herkenning van nodig. Die weet, ik heb het juiste gedaan. En dat was goed. Natuurlijk is dat fijner als je herkenning krijgt, maar je moet het daarvoor

niet doen. Want het laatste dat je als ref gaat krijgen, is een directe herkenning. Dat is ook heel logisch. Als iemand een show geeft, dan zal de artiest herkenning krijgen. Waarschijnlijk niet degene die de lichte verdiend heeft. Heeft die minder goed zijn best

gedaan? Nee. Maar op dat moment is dat gewoon het mechanisme. Dus op dat moment zijn de stijden de voetbalspelers die, diegenen die gewonnen hebben, ja, we hebben gewonnen. En die verdienen alle herkenning en pluimen. En dat is heel tof. En de week nadien de andere ploeg die misschien

de vorige week verloren heeft, die dan weer wel wint. Ik ben er alleen maar iemand die daar in diensten van het spel staat. En als dat goed verloopt, is dat prettig voor mij. Als dat niet goed verloopt, ik ben niet verplicht om daar te blijven staan. Ik moet daar ook niet over zagen.

Ze zijn tegenwoordig onbeleefd. Ik mag dat zeggen. Maar als ik dat blijf vervelend vinden, dan moet ik toch stoppen met te fluiten. Als je naar een restaurant gaat en het is daar niet lekker, ga je misschien nog één keer terug gaan

om het nog een tweede kans te geven. Maar als tien keer slecht eten is, dan zou je nu toch moeten zot zijn om iedere keer naar hetzelfde restaurant te gaan als het niet te vreten is. Met alles in het leven is dat toch zo. Je hebt zelf de keuze om wat te doen. Oké, prachtig.

Uw boek. Je hebt het al een paar keer vernoemd. Wanneer komt het uit? Is er al zicht op? Ik zou het graag dit jaar, dus eind 2025, wat mij betreft, afwerken. Maar dan moet het nog een heel jaar...

De uitgever heeft mij gezegd, dan moet het nog een heel jaar bij nood aan redacteuren die daarop gaan werken en dan corrigeren en een afbeelding bij en pagina's zetten gebeuren. Dus ik hoop in 2001, 2026

zou het kunnen uitkomen. Dus ik hoop het heel erg. Oké, ik hoop het ook voor jou. Dat we het kunnen lezen. Het zou tof zijn. En nog wat meer van die ervaring in ons opnemen. Dat wordt het eerste boek. Het eerste en wat mij betreft het laatste. Ja, toch? Ik hou van communiceren. Ik vind schrijven zo moeilijk.

Zo lastig. Dat is echt totaal... Ik voel me echt depressief als ik een dag geschreven heb. Dat is heel raar, omdat dat mijn ding niet is. Dat is echt mijn ding niet. Maar ik wil het echt goed doen. En ik wil het echt, echt, echt goed schrijven. En zoeken en denken en nadenken. Dus ik ben daarin gewoon veel minder goed

dan ik zou willen. Maar toch vind ik het waardevol genoeg om het toch te doen. Om het toch zelf te doen? En niet met een ghostwriter ofzo? Nee. Nee, ik wil het echt zelf schrijven. Ja. Oké, mooi. Kijk ernaar uit.

Wel, uitkomen eind 2026, maar misschien ooit af in 2025. Ah ja. Oké. We gaan nog even moeten wachten dan. Wie weet is het tegen dan tijd voor nog een sessie. Dan kan je nog eens spreken. Met veel plezier. Wat je graag doet en wat je goed kan. Met veel plezier. Oké. Frederik, ik heb er enorm van genoten.

Het was een open gesprek. Heel rustig. En daarom raad ik ook mensen aan als ze een keer de kans hebben om je live bezig te zien en om een keynote ofzo van je bij te wonen, om dat ook te doen. Want, het was nog een iets andere Frederik. Even eerlijk.

Ja, ja, ja. Maar wat een bom. Amai. En dat voel je ook. Ook fijn dat je dat compliment geeft, maar ook voor sommige mensen, ik ben me er ook echt van bewust, dat dat voor sommige mensen ook gewoon te veel is. En dat is ook oké, hè. Ik ben voor totaal geen fan van

Alex Agnew. Ik hoor die niet. Ik denk van, maar man toch. Terwijl, dat is ook oké vind ik om dat niet oké te vinden. Dat is mijn type humor niet. Dat is mijn type energie niet. Maar ik vind dat wel leuk dat ik vorige week een uitzending zag van

Therapie, waarbij hij vertelt dat hij in Therapie is geweest en meteen. En zo werkt het. En dan vind ik het mooi aan het leven. Zelfs iemand die mij dan niet ligt als comedian, dat begrijp ik dan ineens. En dan heb ik daarin sympathie voor. Dus ik ben nu heel blij dat ik van de vervelende

gevoelens naar Alex Agnew af ben. En dat kan zeggen, ah ja, oké, maar ik kan het ook op een andere manier bekijken. Ja, soms heb je dat ene klik nodig. Ja, alles staat bij jezelf. Bam, dat is een heel mooie om

mee af te sluiten. Als mensen jou kunnen volgen, ik ga naar de dingen naar jouw socials enzo linken in de show notes. Wat is de beste manier om met jou in contact te komen? Als iemand dat wil. Iedereen mag met mij contact nemen via de website, via Facebook, via Messenger, via Instagram.

Ze zullen me wel weten te vinden. Ik ben niet altijd even in contact. LinkedIn kan ook uiteraard. LinkedIn is misschien nog de beste manier. LinkedIn of via onze website. Allright, allen, dag 1, Frederik Imbo. Dikke merci. Kijk ook zeker naar de TED Talk.

Het was de moeite. Iedereen moet hem een keer gezien hebben. Ik denk dat bijna iedereen van de wereld hem al gezien heeft. Maar Frederik, dankjewel. Jij heel erg bedankt voor de vragen en de luisterbereidheid, Ben. Heel graag gedaan. Dankjewel om te luisteren naar Ben's Mentors.

Ik vraag je van harte uit om je te abonneren op de podcast, zodat je geen enkele aflevering mist. Heb je van het gesprek genoten of wil je de podcast steunen? Geef dan gerust een rating en volg onze Instagram pagina at Ben's Mentors voor leuke content en een nog leukere community. Tot de volgende.