De Toekomst van het Europees Tech Ecosysteem: Storytelling en Grote Ambities Maken bij Startups het Verschil!

Mijn naam is Robin Wouters. Ik ben een ex-technologiejournalist die zichzelf een beetje heeft omgeschoold tot bouwer en supporter van ecosystemen, zowel in België als pan-Europees. En je luistert naar Ben's Mentors. Welkom. Voor we beginnen, welkom. En dankjewel om week na week naar deze show te luisteren en te kijken. Dat betekent de wereld voor ons en het is ongelooflijk wat we al met Ben's Mentors hebben kunnen doen. Maar vooral, het voelt alsof we dan nog maar aan het starten zijn. We gaan nog zoveel waarde voor jou creëren. En het zou jammer zijn als je daar iets van mist. Dus volg Ben's Mentors op dit platform en klik op het belletje om een melding te krijgen bij elke nieuwe aflevering. En als je geniet van deze gesprekken, zou het me een enorm plezier doen als je ook een rating kan geven. Dit vraagt maar 10 seconden en helpt ons samen groeien naar nog betere content en nog meer topgasten.

Dankjewel en geniet van het gesprek. Robin, jij bent continu bezig met nieuwe ideeën, nieuwe bedrijven, nieuwe investeringen. Het is ongelooflijk wat jij allemaal doet. Wat drijft u persoonlijk om? Om dit allemaal te doen. Ja, dat is direct een goeie binnenkomer. Ik ben eigenlijk een vrij groot stuk van mijn carrière tech-blogger, technologiejournalist geweest. En ik heb dus eigenlijk een beetje een frontrow-seat gehad van ondernemers, echt entrepreneurs, founders, wat dat die allemaal doormaken. En ik heb heel vroeg in dat stadium geleerd dat ik eigenlijk geen ondernemer ben. Of toch zeker niet van het kaliber of niveau van de mensen waar ik over schreef en berichtte.

Dus ik heb eigenlijk heel vroeg voor mezelf de keuze gekregen. Ik heb me opgemaakt van kijk, die capaciteiten die je wel hebt, die misschien niet de start-up-founder capaciteiten zijn. Hoe kun je die het best aanwenden om die mensen te gaan helpen om hun dromen te verwezenlijken, om hun ambities te realiseren. Dus daarom dat ik mezelf ook beschrijf als iemand die ecosystemen wil bouwen en ondersteunen. Omdat dat dan wel een capaciteit is die ik heb. Mensen connecteren, mensen laten kennis maken met elkaar, best practices laten delen met elkaar, een beetje investeren. Alles wat dat kan doen om het eigenlijk te doen. Om het eigenlijk mogelijk te maken om de ondernemers die het wel kunnen, te laten shinen, om het zo te zeggen.

Dus dat is eigenlijk de insteek in bijna alles wat ik doe. Hoe kan ik het leven van ondernemers zo makkelijk mogelijk maken. Ik vind het heel opvallend dat je zegt dat je geen ondernemer bent of je geen ondernemer voelt. En je hebt wel een heel traject van entrepreneurship, intrapreneurship afgelegd. En je investeert ook in verschillende bedrijven. Dus hoe werkt het dat je geen ondernemer bent of dat je je geen ondernemer voelt, maar dat je dan toch bepaalde bedrijven hebt gefound, geco-found en ook CEO van bijna. Ik snap de verwarring. Ik heb mezelf ook lang genoeg verward om het te begrijpen. Maar het is wel zo.

Ik heb in de tijd, als ik begon te bloggen over technologie, had ik totaal geen ambitie om ooit zelf een bedrijf te starten of te leiden. Dus ik ben zeker niet van de school... Entrepreneur, zoals bijvoorbeeld Gilles Matlin, die onlangs op de podcast was, die eigenlijk in zijn tienerjaren al daarmee bezig was. En Really20 is al een heel groot, succesvol bedrijf. Bij mij was dat absoluut niet het geval. Ik wou daar gewoon over berichten, ik wou daar meer over leren. Ik wou daar altijd ten eerste zijn om dingen te weten. Ik ben heel nieuwsgierig.

Maar zelf ondernemer heb ik mij nooit gevoeld. Terp.eu was eigenlijk mijn eerste bedrijf. Dat is wel in het verleden wat Talking Heads, een social media-identity, à la lettre. Maar dat is opgericht met vier andere mensen. Ik ben daar nooit echt op rationeel bij betrokken geweest. Ik heb daar ook redelijk snel mijn aandelen in verkocht. Dus voor mij voelde dat niet als het starten van een bedrijf. Terp.eu was eigenlijk het eerste bedrijf dat ik echt zelf heb opgericht.

Ook met andere mensen weliswaar. Maar ik was de enige die fulltime was van in het begin. Ook meerderheidsaandeelhouder, dus ik heb het wel gebouwd. Maar een mediabedrijf uitbouwen is nog van een heel andere categorie dan echt een start-up te gaan doen. Dus dat is iets dat ik mij heel snel gerealiseerd heb. Niet mij moet meten met mensen die eigenlijk grotere bedrijven bouwen, techbedrijven bouwen. Dat was volledig niet het geval. Klein mediabedrijf, klein onderneming.

En dat was ook mijn ambitie. Het is nooit de bedoeling geweest van een groot bedrijf of veel mensen te leiden. Ik ben daar ook niet goed in, denk ik. En ik heb het bedrijf uiteindelijk verkocht. Ik ben nu geen ondernemer meer. Ik heb wel mijn eigen agency, maar dat is solo entrepreneurship. Dus ik weet niet of dat echt telt. Ja.

Het is wel ondernemen natuurlijk, maar het is niet het bouwen van een bedrijf. Dus ja, ik snap de verwarring, maar ik voel mezelf eigenlijk totaal geen ondernemer. Ja. Ik vind je nederigheid ook heel mooi. Dank je. Ik weet niet of dat nederig is, want ik zeg wel dat de dingen die ik dan wel doe, ben ik wel echt enorm goed in. Dus ik ben me wel bewust van de talenten en capaciteiten die ik heb. Ik vind gewoon dat dat niet is wat je nodig hebt om een succesvolle start-up te doen.

Alleszins, je hebt veel dingen heel succesvol gedaan. Dus laten we een keer in je verhaal duiken. En elk stukje wat dieper gaan bekijken. We zullen dat deel van Talking Heads dan wat overslaan. Tech-EU, dat was een nieuwsplatform over tech-ondernemerschap en tech-start-ups zeker? Ja, in Europa. In Europa. Wat moeten we begrijpen van jou van voor die periode om die oprichting, die keuze daarvan te begrijpen?

Ja, ik vind het wel een interessant verhaal eigenlijk. Dus ik ga er wat langer over doen dan misschien de bedoelingen. Maar het is wel noodzakelijk voor context, denk ik. Ja, en dit is een podcast. We hebben echt alle tijden. We hebben echt alle tijden. Oké, dat ga ik mij laten gaan. Maar ik ben eigenlijk in de hogeschool, was de bedoeling van journalistiek te gaan studeren. Want ik kon redelijk goed schrijven. Ik was wel geïnteresseerd in van alles. Ik was nieuwsgierig. Dus ik dacht, journalistiek ligt mij wel.

Ik ben na mijn eerste jaar begonnen communicatiewetenschap naar de VEB. Drie maanden gebleven, niet afgemaakt. Communicatie gaan studeren naar de hogeschool. Je zegt van oké, de optie journalistiek in die richting is eigenlijk niet mijn ding. Oké. Toch marketing gaan studeren. Marketing beland in een techbedrijf. En dan later in media, maar dan wel aan de marketing, accountmanagement, sales kan. Maar ja, die kriebel bleef wel van te willen schrijven over iets. En toen de start-ups eigenlijk zo de Web 2.0-movement in der tijd, zo midden jaren 2000,

toen dat dat zo aan het opkomen was, dat is zo van ja, daar wil ik over schrijven. Ik wil nieuwe, innovatieve bedrijven eigenlijk een beetje gaan bestuderen. En mijn manier om te bestuderen... Bestuderen was om ze te interviewen of erover te schrijven of er meer over te leren en dan daarover te bloggen. En ik ben vrij snel opgepikt geweest door de NextWeb. In der tijd, dus net gesloten, maar de NextWeb was op een bepaald moment toch wel een global techblog die uitgebouwd is vanuit Amsterdam. En ik werkte daar als freelancer voor, voor 250 euro per maand.

250 euro per maand, maar ik vond dat mega interessant. En ik was daar elke dag mee bezig. En ik was maar aan het bloggen en op mijn eigen deel. Mijn ding ondertussen hé, het was niet dat dat mijn hoofdjob was. Maar ik weet nog dat ik dacht van oké, dit gaat nooit financieel mij iets bijbrengen, maar ik vind dat zo interessant en dat... Hoe moet ik dat zeggen? Mijn nieuwsgierigheid wordt daardoor eigenlijk een beetje...

Hoe zeg je dat nou? Dat je zo geprikkeld werd ofzo? Ja, die constante drang naar nieuws en meer informatie, dat die eigenlijk werd gestild door het bloggen en het schrijven over de standaard. En de nextwap heb ik niet zo heel lang gedaan indertijd, dat was in het jaar 2008. Maar TechCrunch, in die tijd natuurlijk dé techblog, had gezien wat ik deed. En de oprichter van TechCrunch heeft mij eigenlijk een Skype... Toen was dat nog Skype. Hij heeft mij een Skype bericht gestuurd van... How the hell are you? Why are you breaking all this news? Come work for me.

En een dag daarna ben ik echt gestart bij TechCrunch. Ik ben daar vier jaar en een half gebleven. Ik heb enorm, enorm veel geleerd in die periode, want dat was echt... Toen werd ik wel maandelijks betaald genoeg om het alleen maar te doen. En dan is die focus daar echt gekomen op. Hoe kan ik nu de beste techjournalist of techblogger worden die ik kan zijn? En hoeveel kan ik leren door elke dag over start-ups te schrijven? Een beetje de manier waarop jij nu de podcast doet, Ben's Mentors, is uw manier denk ik om te leren van andere mensen.

Bij mij was dat schrijven en bloggen. Dus ik heb dat gedaan. Ik heb daar een enorm netwerk mee uitgebouwd. Ik heb daar heel veel uit geleerd. Het is ook een beetje pattern recognition. Als je over duizend start-ups schrijft, op den duur begin je wel een beetje te voelen van oké, zo zit het in elkaar. Als je over duizend investeringen begint te schrijven, dan weet je wel op den duur van oké, zo zit venture capital in elkaar. Niet in detail, maar net genoeg om te weten oké, dit is echt wat ik mij ben in verdiepen. Ik weet dat ik ondertussen lang bezig ben.

Maar ik ben dat eigenlijk teruggehaald na die vier jaar en een half door de NextWeb. Ik ben European Editor geworden van dat platform. Een jaar en een half gedaan. En dan dacht ik van in Europa is zodanig veel innovatie, zodanig veel talent, waanzinnige bedrijven waar niemand iets over wist. En je had wel local tech blogs, soms in het Engels, soms niet. En je had de tech crunches van deze wereld en de mainstream media. Maar ik voelde dat er een enorm gat was in de markt van waarom weten zelfs Spanjaarden niet over wat er gebeurt in Estland? Waarom weet de Noord niet wat er gebeurt in Griekenland?

Dus ik wou echt een platform bouwen die dat een beetje ging uitlichten. Wat is die innovatie die nu eigenlijk in Europa plaatsvindt zonder dat we het zelf beseffen? Een beetje een raam geven op de window. Een beetje uitlichten van wat er in Europa gebeurt voor de rest van de wereld. Dat was de hoofdstreek van Tech.eu. Ik dacht dat je dat nog ging doen bij TechCrunch. Waar is die overstap dan geweest? Nee, nee.

Ik deed wel bij TechCrunch en de NextWeb over. Maar dan was de focus niet op Europa. Het was gewoon innovatieve bedrijven, start-ups, VC. Maar ik had niet echt de nood toen om dat echt over Europa te gaan doen. Het is pas na een aantal jaren dat ik tot het besef kwam van eigenlijk spreken we eigenlijk te veel over de Amerikaanse bedrijven. Zowel de grote big tech companies als de Amerikaanse start-ups. Terwijl er in Europa best wel wat innovatie was die nooit werd gepromoot of nooit in de kijker werd gezet. Dus ik wou dat gewoon veranderen.

En hoe zijn die zaken dan op jouw radar gekomen als daar niet over gepraat werd door anderen? Door zelf enorm enorm veel te reizen. Dus ik denk dat ik ondertussen in elk Europees land minstens twee keer ben gepasseerd. Niet alleen voor conferenties, soms ook gewoon van die ecosystem tours. Dat ik drie, vier dagen uitnam om in een bepaalde ecosystem, in een bepaalde stad, in een bepaalde regio met iedereen te gaan praten. Zowel journalisten als founders als investeerders. Maar ik wou gewoon leren wat een ecosystem is. Wat een ecosystem lokaal eigenlijk te bieden had.

En als je dat lang genoeg doet, dan begin je ook pattern recognition te doen van ecosystem. Wat werkt er? Wat zijn de ingrediënten die je eigenlijk nodig hebt? Waarom gaan er soms dingen mis? Wat zijn de grootste catalysten om innovatie-ecosystemen uit te bouwen? Is dat politiek? Is dat gewoon je hebt meer founders nodig? Is dat een gebrek aan kapitaal?

Dus die zaken begon ik voor mezelf zo wat te onderzoeken voor TechCrunch. En dan merkte ik dat er in Europa best wel heel veel bewoog. Maar dat zelfs de buurlanden soms niet wisten. Van elkaar. Maar wie zijn nu eigenlijk de grote start-up founders? De role models? De investeerders die we moeten aanspreken? Allemaal in silo's.

Heel gefragmenteerd. Nu nog altijd. Maar moet je je inbeelden, vijftien jaar geleden was dat bijna rampzalig. Dus ik wou dat op een kleine manier met Tech.eu, wou ik dat tenminste mediagewijs een beetje branden. Dat was de insteek. Dus dat was dan de reden waarom je Tech.eu wou oprichten? Wat was daar dan de eerste versie van?

De eerste versie van Tech.eu lijkt heel hard op de laatste versie van Tech.eu, die nog online is. Dat was focus op nieuws. Dat is echt een focus op kleine start-ups die soms kleine funding rounds ophalen. Een miljoen, twee miljoen. De TechCrunch van deze wereld staat vol van die verhalen, maar er zijn er duizenden die per dag niet worden gepubliceerd. Dus Europa werd altijd zo'n beetje naar de kant geschoven.

Dus Tech.eu, het initiële platform, was gewoon een online magazijn. Ja. Het was de bedoeling om niet alleen nieuws te doen, maar ook opinie en een beetje research. We hebben ook een data platform gebouwd en events gedaan uiteindelijk. Dus wat het geworden is, was uiteindelijk groter dan in het begin. Maar de core is nog altijd dezelfde tot op vandaag. Ja, het is ook niet enkel nieuws.

Dat zeg je daar heel goed. Er zit data achter. Je gaat meer graven in die bedrijven en een analyse geven van waarom die bedrijven zo goed waren gegroeid. Ik denk dat dat ook hetgeen is wat... dat jullie differentiëren van andere blogs. Dat is absoluut het geval. In 2013, wanneer wij gestart zijn, was er eigenlijk nog geen deal room. Je hebt al die data platformen zoals CB Insights en Pitchbook,

die eigenlijk Amerikaans zijn en ook Amerikaans gefocust zijn of waren. Dus er was niet echt veel data over Europese tech. Iedereen kent de State of European Tech Report van Atomico. Dat is nu 11 edities ver. In 2013 bestond dat ook nog niet. Dat wil zeggen, we moesten eigenlijk zelf gaan data beginnen verzamelen en gaan analyseren en gaan benchmarken en met elkaar gaan vergelijken en daarover schrijven en rapporten maken. Al was het maar voor onszelf om te begrijpen wat er eigenlijk gaande was.

Want verhalen en mensen interviewen leert u iets, maar het is de data die eigenlijk een nieuwe dimensie gaat toevoegen aan uw begrip van een bepaald ecosysteem of waarom we een bepaalde richting uit gaan van bepaalde trends. Dus we vonden het wel belangrijk om daar data aan toe te voegen. En het was ook goede timing zeker van Tech.eu want het Europees ecosysteem zoals het nu is, zo was het ook nog niet 10, 15 jaar geleden, dus het was echt aan het opkomen en aan het groeien. Hoe en in welke landen zag je zo verschillende innovatieve start-ups ontstaan? Wat hij zegt is waar.

Tech.eu is eigenlijk gestart toen het ecosysteem in Europa bijzonder gefragmenteerd en nog vrij klein was. Dus we zijn een beetje meegegroeid op die hype. In hindsight lijkt dat altijd enorm clever en goede timing, maar natuurlijk voor hetzelfde geld was er tien jaar lang nog altijd niks en dan waren we allang dood als mediebedrijf omdat het gewoon niet sustainable was. Dus ja, dat lijkt goede timing, maar dat weet je altijd pas achteraf. Welke landen? Dezelfde landen die nu eigenlijk vandaag een beetje de boventoon nemen. Dus de UK, Frankrijk, Duitsland, Spanje voor een groot stuk.

Het is niet noodzakelijk altijd de grootste landen in economie. Kijk bijvoorbeeld naar Italië waar eigenlijk op 15 jaar niet zo heel veel veranderd is qua ecosysteem. Maar het zijn wel over het algemeen de grotere economieën die ook de grootste start-up-ecosystemen hebben. Dat is een beetje normaal denk ik, een beetje logisch. Gewoon al qua density en talent en kapitaal. En ja, je moet ook wel ergens willen wonen en werken. Dus meestal zijn metropolen of grote steden best wel aantrekkelijk voor veel mensen en zeker jonge mensen. En hoe doet België het?

We hebben net de tweede editie van de State of Belgian Tech Report van Syndicate One gelanceerd. Dus heel goeie timing van jou ook om het te vragen. Maar België doet het over het algemeen niet slecht. Ik denk dat anekdotaal iedereen wel kan beamen wat er gebeurt. In het wintercircus bijvoorbeeld of in het Gentse ecosysteem in het algemeen. We zien enorm veel goeie, toffe start-ups die echt wel mooie dingen doen ook internationaal. Als we kijken naar de cijfers, dan doen we het eigenlijk een beetje slechter. Slechter dan onze buurlanden.

We gaan er ook op achteruit bijvoorbeeld in de heerstijl van dit jaar. Vlak van total funding voor start-ups ten opzichte van vorig jaar. Maar dat is oké. Ik denk dat die onderstroom van interessante founders en early stage start-ups en investeerders die nu ook een beetje matuurder zijn, nu zorgen voor de volgende generatie van de unicorns die we vandaag hebben. Team Blue, Odoo, Lighthouse enzovoort. Deliveract bijvoorbeeld. We gaan er alleen maar meer krijgen.

Maar natuurlijk, we moeten ergens een fundering leggen. En in België is dat pas laat begonnen, vind ik persoonlijk. Dus we zijn nog een beetje in het beginstadium, op dat vlak. Wat kunnen we doen om ondernemerschap vroeger aan de mensen te leren? Of toch vroeger in hun ontwikkeling te zien of er ondernemerschap in zit? Meer podcasts zoals die van jou. Ik meen dat ook echt. Mensen zijn soms geïnspireerd door rolmodellen.

Hoe leer je rolmodellen kennen? Dat is niet op de nationale televisie. Je gaat dat niet vinden. Dus je moet een beetje podcasts en events en een beetje de specifieke blogs en techmedia checken om geïnspireerd te raken door zo'n mensen. Dus ik vind het wel belangrijk dat dat wordt aangekaart. Want er zijn wel echt mooie dingen die we bouwen en echt superentrepreneurs die we hebben in België. Dat is één zaak. Politiek speelt natuurlijk ook een rol.

Als we nu vandaag over politiek nadenken in België, dan denken we alleen maar over moeilijke onderhandelingen en begroting en besparingen overal. We gaan moeilijke keuzes moeten maken en meerwaardebelasting. Er wordt eigenlijk bitter weinig vanuit de politiek gefocust. Wat kunnen we eigenlijk doen om de volgende generatie van ondernemers, van start-up founders te gaan ondersteunen? Ik vind dat echt een totaal gebrek aan conversatie of discussie er zelfs rond laat staan. Maatregelen die kunnen helpen. Dat vind ik één van de grootste tekortkomingen hier. Maar waar we ook heel, heel slecht in zijn, is het talent dat we hebben in de universiteiten, onderzoekcentra, R&D.

Want die eigenlijk naar de markt te gaan brengen. We hebben een IMAC die eigenlijk een wereldwijd icoon is op dat vlak. En tegelijkertijd is er, en dat is eigenlijk een Europees probleem, dus niet noodzakelijk een Belgisch probleem, maar we hebben moeite om de enorm leuke, mooie dingen die worden gedaan in labs en universiteiten, van die echt naar de markt te gaan brengen. Spinoffs als bedrijven, als spin-outs, whatever you call it. Maar dat is een stap die we eigenlijk een beetje te weinig pakken. Dus dat zijn zo drie dingen dat ik ernaar...

Kapitaal is ook al zoiets dat vaak naar boven komt van we hebben een gebrek aan kapitaal. Dat is denk ik absoluut niet waar. En zeker niet als het op early stage aankomt. We hebben in België heel veel accelerators en incubatoren en plaatsen waar mensen kunnen gaan. Seed VCs, waaronder Syndicate One uiteraard, maar ook andere. Angel investors die meer en meer ex-entrepreneurs of ex-operators zijn. Dus dat hele ecosysteem van early stage start-ups is heel mooi aan het groeien. Dat is een heel mooi verhaal dat we aan het schrijven zijn met België.

De volgende stap, echt scale-ups, groeikapitaal. Hoe kunnen we die nu ondersteunen om internationaal potten te gaan breken? Hoe krijgen we de volgende generatie van unicorns? Niet één, twee, maar hoe krijgen we er tien? Dat zijn de gesprekken die ik soms een beetje mis. En ook vanuit de politiek, zou ik zeggen. Ja. En als ze nog verder teruggaan in de levensloop van...

van de mens. In ons onderwijs bijvoorbeeld. Is dat iets waar je al in de lagere en middelbare school aandacht aan moet besteden? Ja, dat is één van mijn pet peeves. Ik denk dat... Ik heb nu zelf kinderen, ze zijn allebei nog tiener. Veertien en elf. Ik vind dat die bittere weinig op school eigenlijk te maken krijgen met ondernemerschap.

Die hebben wel lessen economie, maar veel stekten daar niet op op vlak van ondernemen. Of daar worden geen rolmodellen belicht. Of techbrands... Uitgelicht zelfs niet in een ICT-klasse, vind ik. Dus ja, absoluut. Ik denk dat dat van een heel jonge leeftijd moet een beetje meer gepromoot. Een beetje meer onder de aandacht wordt gebracht. Zelfs als je niet de ambitie hebt om later ondernemer te zijn,

moet je dingen oppikken die misschien inspirerend werken. En dat je misschien zin hebt om voor een start-up te gaan werken. Ik ben niet noodzakelijk eentje opgericht. Dat zijn zaken die echt wel vaak naar boven komen. Als er bezoeken worden gedaan aan bedrijven vanuit scholen, gelijk welke leeftijdscategorie, dan zouden we eigenlijk iets meer naar start-ups en innovation moeten gaan. Niet zozeer altijd de grote corporates of de banken of de fabrieken.

Dat is een beetje een wereld die van oudsher België in het groot heeft gemaakt. Maar de volgende generatie van ondernemers gaat waarschijnlijk wel meer in de techsfeer zitten. Dus waarom past je het curriculum en de bezoeken aan bedrijven daar niet aan? Dat snap ik niet. Ja, exact. Het lijkt me gewoon heel moeilijk om zo'n dingen te veranderen in een onderwijs waar ze, ik weet er ook niet zo heel veel van,

maar waar ze hun doelstellingen voor binnen drie jaar nog maar aan het vormgeven zijn en nog niet met AI mogen werken terwijl dat het enige is wat er nu is. Alleen niet het enige. Dat is ook wat ik daarnet zei. Onderwijs is een beetje vastgeroest. Wat horen we over onderwijs dat opnieuw komt? Stakingen, besparingen, moeilijk. Ik heb nu net gelezen dat één op vier,

op vier Vlaamse leerkrachten dicht staan bij een burn-out. Dat is redelijk moeilijk. Dus zeker niet de schuld van de scholen en de directie en de leerkrachten zelf, maar het is beleid. Beleid is het probleem. Ja. Dat is moeilijk om daar iets aan te veranderen. Misschien moet je in de politiek gaan.

Heel moeilijk. En ook, daar gaat een generatie, misschien zelfs twee, overgaan voordat we dat echt kunnen fixen. Dus daar moeten we niet op wachten. Maar je moet er wel aandacht aan schenken. Absoluut. Hoe combineerde jij dan de journalistiek met het runnen van een groeiend bedrijf?

Tech.eu. Ja. Een groeiend bedrijf. Nooit groot geweest. Ik denk dat we nooit meer dan tien mensen gehad hebben. Dus daar moet je zich niet in overdrijven. Maar op een bepaald moment was het wel zo dat ik als journalist moest gaan beseffen van

oké, nu moet ik echt wel meer managing editor worden. Van managing editor eigenlijk naar managing director. Als de newsroom groter wordt en je begint salesmensen aan te nemen enzovoort. En event managers. Dan moeten we wel de journalistiek een beetje achterlaten en een beetje meer gaan denken van oké, hoe kan ik de journalistiek die Tech.eu biedt gaan ondersteunen?

Niet zozeer door zelf te schrijven, maar hoe kan ik nu het beste halen uit de mensen die we hebben? Zowel aan de editorial kant als aan de business kant. Dus ik heb daar zelf veel moeten mezelf bijleren, want ik had het nog nooit gedaan. Dus dat is wel een leercurve geweest. Ik ben ook op een punt gekomen op een bepaald moment dat ik dacht van oké,

media en events, I've seen everything. Dus ik kan niks meer bijleren. En dan is eigenlijk heel snel de positie gekomen om te zeggen, Tech.eu te gaan verkopen en andere dingen te gaan doen. Dus die leercurve op een bepaald moment is wel gestopt. En dat was echt het signaal voor mij, oké,

echt wel iets anders gaan doen. Dat vond ik dus heel interessant. Als ik mijn onderzoek deed, blijf dus over die overname spreken. Tech.eu werd dan overgenomen door een Turkse techblog. Hoe kwam dat juist tot stand? En waarom was het niet omgekeerd? Het is een beetje een anekdote.

Ik had in het begin van mijn carrière als journalist bij TechCrunch reisde ik veel, waaronder naar Turkije. En ik had toen iemand leren kennen die daar het ecosysteem heel goed kende. Dus we hadden altijd contact blijven houden. Toen ik Tech.eu heb opgestart, heb ik een heel kleine kapitaalronde gedaan. Ik denk iets van 150.000 euro van een paar engine investors.

En toen die ronde was afgesloten, was die oprichter van die techblog in Turkije, bij Brazi, naar mij gekomen van, ben ik te laat? Kan ik nog investeren? En ik had toen gezegd van, ja, het is te laat. We hebben de ronde afgerond.

We hebben eigenlijk al meer opgehaald dan we verwacht hadden. We gaan gewoon van start gaan en we zien wel. Maar altijd contact blijven houden. Tech.eu is ondertussen gegroeid. Ondertussen zijn bedrijven ook gegroeid. En dan was er COVID. En dat heeft natuurlijk wel heel veel veranderd voor ons als bedrijf, Tech.eu.

Want een heel deel van ons verhaal was eigenlijk naar ecosystemen gaan en naar events gaan en daar heel aanwezig zijn. Dat is natuurlijk wel op een bepaald moment weggevallen. En dan tijdens die COVID, het ook beginnen nadenken van, ja, zouden we niet kunnen groeien op een andere manier? Niet zozeer organisch, maar misschien door zelf overnames te doen of overgenomen te worden.

En ik denk dat het maar pas het tweede gesprek was met die Turkse ondernemer. Het was direct eigenlijk die feeling van, oké, dat past wel in het verhaal dat wij willen schrijven. En ze hebben een system om ons over te nemen. Ja, dat is een beetje de achtergrond. En je zei dat het tijd was om je opnieuw uit te vinden en dat je zo'n probleem had.

En dat je het plateau had bereikt. En welke signalen merkte je dan? Ja, het is niet zozeer om mezelf uit te vinden, heruit te vinden, sorry, maar ik merkte wel dat er bepaalde kansen kwamen of zaken die je eigenlijk als journalist of eigenaar van een mediabedrijf niet kunt gaan doen. Waaronder bijvoorbeeld investeren in bedrijven,

want dat is, ja, het is dat niveau van conflict of interest, maar het is ook een beetje, hoe serieus kun je jezelf nemen als journalist of als media ondernemer, als je gaat beginnen investeren in bedrijven waar je je eigenlijk over schrijft. Dus dat was een beetje de eerste insteek van

ik wou gewoon andere dingen gaan doen. Ik wou niet zozeer mezelf heruitvinden als persoon of in mijn professionele carrière, maar ik wou wel eindelijk de dingen beginnen doen die ik rond mij zag gebeuren en die ik eigenlijk niet kon doen als eigenaar van een mediabedrijf. Zoals investeren,

zoals ook advies gaan geven aan start-ups over mediastrategie, wat een van de dingen is die ik doe, dat kwam mij ook niets meer moeien met het politiestuk hier in Europa, want ik had wel vaak te maken met de Europese Commissie en het parlement op een heel ander niveau dan vandaag, maar ik merkte wel van oké,

daar gebeuren ook wel dingen die relevant zijn voor Europese ondernemers en ik wou daar een meer actieve rol in gaan spelen, dus dat maakte de keuze wel wat gemakkelijker. En welke rol speel je dan in die Europese instanties of geef je daar ook advies? Ga je met hen praten om de ecosystemen te ontwikkelen? Ik ben momenteel CEO

en boardmember van European Startup Network. Dat is eigenlijk een organisatie die de regionale en nationale start-up associations van Europa bundelt, verzamelt. Een umbrella organisation noemt dat dan. En met die organisatie hebben wij dan contact met mensen binnen de Europese Commissie en het parlement om, als zij nieuwe wetten gaan uitvinden

of wetten gaan herschrijven of nieuwe maatregelen gaan treffen die op Europees niveau eigenlijk een effect hebben op ondernemerschap en investeerders, dan willen wij deel uitmaken van die conversatie. En je moet je inbeelden als je in de start-up Estonia bent

of een start-up Portugal of we hebben 27 member states maar binnen die member states hebben we dan ook nog eens regionale start-up Valencia bijvoorbeeld maar ook evengoed start-up Barcelona. Dus hoe kunnen die organisaties individueel allemaal evenveel impact hebben?

Dat gaat gewoon niet. Dus European Startup Network en andere organisaties we staan er eigenlijk in om die stemmen van die ondernemers een beetje te gaan bundelen en wat luider te gaan doen klinken. Dus dat is de hoofdbedoeling. Je wilt eigenlijk die verschillende nationale

en dan regionale start-up ecosystemen met elkaar verbinden ook. Hoe verbind je die systemen overheen de talengrenzen en de landsgrenzen? Dat is eigenlijk niet zo heel moeilijk want de problemen van ondernemers zijn vrijwel altijd dezelfde. Je hebt natuurlijk wel het lokaal niveau

en sommige van die associations zijn ook overheidsinstanties. Sommige zijn volledig privé en sommige hangen daar zo wat tussenin. Dus dat zijn wel de grote verschillen. Maar eigenlijk spreken we allemaal dezelfde taal. Als het niet dezelfde taal is feitelijk dan is het wel de taal van start-ups,

de taal van tech. Dus de problemen die zij ervaren in hun lokaal ecosysteem zijn meestal exact dezelfde als die van de buurlanden. Soms een beetje verder staat op vlak van kapitaal, soms een beetje minder qua beleid. Maar in grote lijnen komt dat allemaal wel terug.

Het is heel zelden dat wij bijvoorbeeld gaan een policy paper of een position paper naar de Europese Commissie gaan schrijven van kijk, goed dat je een EIA act hebt of goed dat je een Quantum act hebt of goed dat je een European Innovation act hebt maar hou rekening met deze en deze zaak. Het is heel zelden dat er een individuele

member association, noemen we dat dan, daar niet akkoord mee is. Meestal zijn de problemen en de oplossingen zijn wel redelijk dezelfde. Een van de grote taken is om je bedrijf en je missie in de kijker te zetten. En als je vandaag nog niks doet met social content dan mis je zoveel.

Want om het vertrouwen van je doelgroep te winnen moet je ze op regelmatige basis bereiken en moeten zij weten wat jij voor hen kan doen. Maar ik weet dat dat tijd kost en dat dat niet je core business is. En daarom doen wij exact dat voor ondernemers. Wij helpen jou aan een founder brand dat je zaak, omzet en impact doet groeien

op een leuke manier en zonder al het werk. Elke dag opnieuw zie ik de resultaten die onze content voor ondernemers creëren. Meer info in de show notes. Oké dan even terug naar het begin. Naar de overname van Tech.eu was dat dan moeilijk om dat kindje los te laten? Die blog die je dan hebt opgebouwd?

Ik vond het persoonlijk niet zo moeilijk. Ik was het eerlijk gezegd wel beu. Ik had lang genoeg media gedaan. Ik had lang genoeg events georganiseerd en mee helpen organiseren. En events gedaan. Als spreker, als attendee, als moderator, als interviewer.

Ik was het echt beu. Ik had een beetje alles gezien en alles geleerd dat ik maar kon. En ik wou gewoon andere dingen gaan doen. En de dag dat ik beslist heb om te verkopen, zowel als de dag dat ik beslist heb om weg te gaan, heb ik nooit echt teruggekeken. Ah, wow.

En niet veel later heb je dan Profoundo opgericht. Wat is Profoundo en hoe is dat tot stand gekomen? Profoundo is eigenlijk een, ik noem dat dan een boutique, strategisch communicatiebureau. Maar eigenlijk is het gewoon ik die advies geef aan start-ups en scale-ups en investeerders meer en meer over bepaalde

ja, mediastrategieën, PR-tips, beetje tips en tricks als ze een bepaalde aankondiging in de media willen krijgen. Omdat ik het zo lang gedaan heb aan de kant van journalistiek en in newsrooms en als media-ondernemer. Proberen die kennis nu door te geven aan start-ups en scale-ups. Ik moet er wel heerlijk bij zeggen dat dat het stuk is van het verhaal dat ik nu aan het schrijven ben

wat ik het minste tijd voor maak of kan maken. Het is ook nooit mijn bedoeling geweest om een om een echt PR-agency te gaan uitbouwen. Dus dat is een beetje advies dat ik toch al gaf aan start-ups dat ik nu wat meer structureer. Dat is aan Profoundo. Ik word ook vaak uitgenodigd om te spreken en nog altijd

die interviews te doen of panel discussions te leiden bijvoorbeeld op internationale techconferenties. Dat doe ik dan ook onder die Profoundo banner. En als je zegt dat naar Profoundo het minste van je tijd gaat of het minste van de energie. Waar gaat dan het meeste van je tijd naartoe? Goeie vraag. Het wordt verdeeld over de drie jobs die ik eigenlijk doe.

De eerste is European Startup Network. Daar heb ik al op uitgelegd. En EU Inc. Daar kunnen we straks misschien nog over hebben. Dus dat is het policy luik. Ik werk ook voor CIRIS op het project Scale Up Flanders. Eigenlijk een programma om Belgische scale-ups en dan vooral Vlaamse scale-ups

internationaal te gaan laten doorgroeien. Vond ik een heel interessante piste omdat er gebeurt heel veel op vlak van start-ups zoals ik daarnet al zei. Ik wou onder steuning en programma's en events en meet-ups en awards eigenlijk bitter weinig over scale-ups. Dus dat is zo'n beetje de tweede stuk.

En het derde stuk is Syndicate One. Dus het investeringsbedrijf waar ik al van in het begin eigenlijk bij betrokken ben dat we aan het uitbouwen zijn. Oké, laten we op één van die twee eerst inzoomen. Misschien met Syndicate One te beginnen. Jullie hebben daar al in echt geweldige start-ups en scale-ups geïnvesteerd

zoals onder andere TechWolf, Aikido, waar er nu ook veel rond te doen is, Donna. Hoe vinden jullie die veelbelovende start-ups? Ja, hoe vinden we die? Dat is een heel interessante vraag, want dat gaat eigenlijk helemaal terug naar de premisse van Syndicate One.

The reason we exist is eigenlijk omdat wij een heel netwerkgedreven fonds zijn. De eerste iteratie of de eerste vintage van Syndicate One was eigenlijk niet meer dan dat. Een groep van mensen die in plaats van individueel angel investment tickets gaan steken in start-ups, eigenlijk als groep gaat investeren.

Dat was letterlijk dat. Maar toen we in 1932 waren, 25.000 euro elk gewoon geïnvesteerd, zelf op tafel gelegd, dat kapitaal gebundeld en daaruit 800.000 euro, beginnen investeren in start-ups. Waar vonden we die start-ups? Uiteraard vanuit ons eigen netwerk.

Mensen die we kenden, die al een bedrijf hadden gestart of operator waren bij een andere start-up die weggingen, of gewoon mensen waarmee we daarvoor gestudeerd hebben, die we kenden vanuit onze sociale kring. We wisten wel, oké, er zijn wel een aantal interessante zaken aan het gebeuren in ons eigen netwerk, als we nu in plaats van individueel 25.000 euro daarin gaan investeren,

dat we als groep kunnen grotere tickets doen, 100 misschien tot 150k, wat zal er dan gebeuren? Dat is een beetje een interessant experiment dat zo succesvol was, dat we eigenlijk de tweede iteratie, de tweede vintage, daar echt een structureel fonds van gemaakt hebben.

Dus vintage 2 was echt een fonds van 6,5 miljoen euro. Maar het principe blijft eigenlijk hetzelfde. Heel network driven, heel early on. Heel early stage. Pre-seed en seed funding. Heel network driven ook qua sourcing. Dus die deal flow waar je het over had,

van hoe vinden we die start-ups? Nog altijd netwerk, maar ondertussen wordt het netwerk groter. Want je hebt meer actieve members, je hebt meer investeerders in het fonds, je hebt meer ondernemers die je geondersteund hebt. Bij die ondernemers gaan ook operators zijn die ondertussen al denken over hun volgende bedrijf.

Dus dat heel netwerk van Syndicate One wordt met de dag groter, waardoor eigenlijk de pool waar we uit kunnen vissen, ook wel interessant is. Omdat die investering ook groter wordt. Dus dat is het verhaal dat we aanschrijven. Dat is wel interessant dat je dan samenwerkt in plaats van elk, zo wat egoïstisch,

jullie eigen dingetjes eruit te pikken om het er het beste te doen. Je bundelt de krachten, je bundelt de middelen. En de ervaring. Ik denk dat veel mensen ook onderschatten hoe moeilijk het is om angel investor te zijn. Ja?

Leg uit. Stel nu dat je, je hebt een mooie exit. Stel je verkoopt je bedrijf voor een miljoen euro. Je hebt een miljoen euro op je rekening, je zet een stuk opzij, je koopt er een huis mee of whatever, en dan spaar ik in belegging, whatever.

Dikke noten. Stel nu je hebt een half, ja, dikke noten. Maar stel nu je hebt een half miljoen euro over. Maar je bent geen professioneel investeerder, of nooit geweest. Maar je kent wel interessante mensen die interessante dingen doen.

Als je dan echt los begint, hier 50.000 euro, daar een keer 100.000 euro. Bijna gegarandeerd dat je dat allemaal kwijt bent. Bijna gegarandeerd. Ze zeggen altijd, je moet 30 tot 50 investeringen doen voordat je het begint te leren.

En dan? Ik weet niet of dat zo is, maar dat is... Er zijn bijzonder veel uitzonderingen. Maar hoe vergroot je eigenlijk de kans van toch die gems te vinden, of toch die bedrijven die wel een return gaan geven? Eén, in groep.

Dat je niet alleen individueel begint te beslissen, want ja, dat lijkt mij interessant genoeg, maar je kunt aan iemand niet vragen van, klopt dat? Is this making sense? Miss ik iets? Je kunt ook grotere tickets doen, zoals ik zei,

door gewoon dat kapitaal te bundelen. Je kunt die bedrijven ook beter helpen als groep, want individueel, je hebt maar x aantal uren op een dag dat je die... Die start-ups ook zelf kunt gaan helpen. Dus het is een beetje een soort van... Risk management.

Dus in plaats van dat kapitaal in het wilde weg te gaan investeren, in start-ups is het op een iets meer gestructureerde manier. Dus minder risico, terwijl het toch wel risicokapitaal is, maar toch met meer impact. Dus dat is een beetje de insteek. Ik vind ook zelf...

Ik ken heel veel angel investors en de namen die altijd naar boven komen zijn namen die ook bij jou al op de podcast zijn geweest. Gilles Matlin of Louis Jonkeren, dat zijn mega goeie angel investors. Maar er zijn duizenden angel investors dat je nooit over gaat gehoord hebben, die misschien nooit zelf een bedrijf hebben gehad.

Dus de netwerken lopen er vol van. De advocaten, tandartsen, die wel wat geld over hebben, die wat geld willen investeren, gegarandeerd dat die veel van hun kapitaal eigenlijk verliezen en dat soort dingen. Dus dat is bijzonder moeilijk om die sourcing te gaan doen. Ja, als ze het alleen doen

en zich ook niet laten omringen bij mensen die... Inderdaad, ja. ...van die dingen meer weten. Hoe ziet dat eruit als jullie met Syndicate One in die start-ups investeren en dat ook heel early stage doen? Hoe ziet heel die flow eruit eigenlijk? Vanaf het eerste contact tot het geld dat wordt overgeschreven

en dan de opvolging en de coaching en de mentoring dat er gebeurt. Hoe werkt dat allemaal? Niet zozeer verschillend van de meeste visiefondsen. Ik denk dat dat gewoon voor mensen niet zo... Je weet niet zo dat dat werkt. In ons verval komt de deal, zoals ik zei, meestal uit het network.

Dus we hebben ook een website waar je zelf kunt aangeven van kijk, ik heb een bedrijf, ik zoek kapitaal. Wat er dan meestal gebeurt is dat er iemand op zijn minst kijkt van oké, wie is dat? Wat doen ze? Is het een interessante markt? Hebben ze een pitch deck? Als ze een pitch deck hebben, gaan we erover.

Het is pas in een volgende fase dat we ofwel een heel warme introductie krijgen van iemand binnen Syndicate One of een investeerder in Syndicate One of whatever. Dat kan ook. Dus het zijn verschillende manieren waarop ze eigenlijk binnenkomen.

Zodra ze een eerste keer geëvalueerd zijn zetten we meestal een call op met de oprichters. Niet zozeer de oprichter of een van de oprichters. We willen echt wel met dat team kunnen spreken en ook zien hoe is die dynamiek. Dat is meestal 30 minuten, 40 minuten,

soms een uur dat je echt een gesprek hebt. We kiezen dan 2, 3 mensen binnen Syndicate One om dat gesprek te doen. Professioneel investeerder als day job maar ook iemand die bijvoorbeeld naar een AI start-up kijkt vanuit kennis van AI of naar fintech. Kijkt naar kennis van de financiële wereld.

En na die eerste call beslissen we dan eigenlijk, oké, gaan we verder. Gaan we verder in dat verhaal. Zijn er andere investeerders aan boord? Is er een term sheet al op tafel? Dat evalueren we. Als we tot op een bepaald punt komen oké, dit lijkt wel een

interessante opportuniteit. Is echt iets voor Syndicate One en we kunnen ook zelf bijdragen aan het succes van die start-up. Dan doen we een soort investment committee. Dat wil zeggen dat we eigenlijk allemaal, de hele groep van Syndicate One wordt uitgenodigd op een presentatie over die investering. Dus we

schrijven dan een memo. We doen een presentatie. Die wordt ook opgenomen. Dus als mensen er niet kunnen bij zijn kunnen ze achteraf bekijken. En dan gaan we naar een vote. Als we die votes eigenlijk voor het grootste stuk positief zijn, dan doen we een investering. En dan is het echt

een kwestie van de start-up om dezelfde ronde te closen. Zoals dat dan heet. Dus dan gaan ze echt bij alle investeerders gaan committen. Echt van tegen die dag gaan we er een beslissing over tekenen. Geld overschrijven en dan zijn we

vertrokken. Ja, dus dan ben je vertrokken. Wat gebeurt er dan nadien? En hoe worden die start-ups nog verder ondersteund? Bij Syndicate One specifiek zetten we eigenlijk een operator team daarop. Dus we kiezen binnen de grotere groep van

active members van Syndicate One. Dat zijn er ondertussen iets van een veertigtal. Kiezen we twee, drie mensen die eigenlijk de start-up actief gaan ondersteunen. Die worden eigenlijk een beetje assigneerd aan een bepaald bedrijf en hun job of hun werk is eigenlijk van die zo goed mogelijk te ondersteunen.

Dat kan zijn soms door te helpen recruteren. Dat kan zijn door de volgende investeerder te helpen vinden voor de volgende ronde. Dat kan ook heel hands-on advice zijn over go-to-market sales. Dus een bepaalde expansie is naar Duitsland en iemand heeft al een bedrijf gehad of een

bedrijf begeleid die dat gedaan heeft. Oké, dan het is iets meer dynamisch. Dus op basis van de noden van de start-up gaan wij eigenlijk mensen inpassen van bij Syndicate One. Ik heb al gehoord of gelezen in boeken dat

investeerders vaak in veel bedrijven investeren om er dan die twee op de tien uit te halen die dan maal tien of maal honderd kunnen gaan en dat ze daar vooral op focussen. Wat gebeurt er als het niet zo goed gaat of niet loopt

zoals verwacht bij een start-up? Ja, dat is een beetje het principe van VC. Je investeert in tien bedrijven. Zeven daarvan gaan doodgaan of het niet goed genoeg doen om een return te genereren. Twee gaan het oké doen en één gaat een outlier zijn die eigenlijk heel het fonds

return noemt dat dan. Die echt gaat de zeven failures of de zeven zombie-companies gaan goedmaken. Dat is een beetje de rule of thumb. Dat is geen exacte wetenschap, maar dat is een beetje de algemene tendens.

Het probleem is dat je niet op voorhand weet welke van die tien bedrijven in één gaat zijn. Soms weten ze bij pre-seed investment pas na zes, zeven jaar welke van die tien eigenlijk de outlier is. Dus het is enorm moeilijk om te voorspellen op voorhand. Uiteraard, want niemand

heeft een glazen bol. Er zijn een aantal signalen die je gevoel kunnen versterken want dat zijn een outlier, maar achteraf gezien ga je altijd denken van oké ik had dat niet verwacht. Of dat bedrijf heeft drie, vier jaar nodig gehad om op het punt te komen

dat het echt begint te schalen en dan wordt dat ineens de outlier. Dus het is heel moeilijk om op voorhand te gaan beslissen welke ondersteunen we meer of minder. Dus je moet ze eigenlijk alle tien op dezelfde manier ondersteunen, omdat je het simpelweg niet weet. Er is zoveel dat kan gebeuren op vlak

van markt, geopolitiek, macro-economie. Een founder die ineens ruzie krijgt met een andere founder. Er is zoveel dat kan gebeuren. Dat is zoveel dat kan gebeuren. Dat kan misgaan. Je kunt dat niet voorspellen. Dus je gaat wel gelijke aandacht geven aan andere investeringen

en die blijven ondersteunen? Ja, je moet dat doen, absoluut. En ook het is niet omdat een ondernemer het moeilijk krijgt dat je die moet laten vallen. Integendeel zijn soms de bedrijven die het soms wat moeilijk hebben dat je meer aandacht moet gaan schenken zodat ze die value of that een beetje kunnen overbruggen

en dan kan het zijn dat er ergens een tipping point is en dat die vertrokken zijn voor een heel mooi verhaal. Oké, daar vroeg ik mij dus af of dat er los is gekut worden en vooral wordt gefocust op de winnaars of dat er wel alles wordt gedaan voor iedereen. Die start-up founders zijn

ook niet dom. Die hebben meestal een hoger graad aan intelligentie en passie en die weten wel op een bepaald moment van oké, het idee dat ik had of de verwachtingen die ik had van de markt zijn niet conform van wat de realiteit is. Bij pre-seed investment is het oké.

Dat is the name of the game. Je probeert iets, je doet je best en soms lukt het niet. Het hele principe van in Silicon Valley dat er in serial entrepreneurs wordt geïnvesteerd en ook al hebben ze twee, drie bedrijven gehad en zijn die alle drie gefaald, dat dat eigenlijk niet uitmaakt.

In Europa is dat nog altijd een beetje een taboe. Er is nog altijd een beetje een slecht signaal van oké, je bent failliet gegaan, waarom zou ik nog in je investeren? Zoals dat mindset dat we met Syndicate One een beetje willen tegengaan. Het is oké als je bedrijf faalt, zolang

je maar geprobeerd hebt op een deftige manier. Je hebt je best gedaan, het is oké. En je leert daar altijd weer iets uit voor de volgende start-up. De ondernemers die drie keer zogezegd gefaald zijn en van elk ding iets leren, dan zijn die klaar om

volledig te knallen en het deze keer wel goed te doen. In Europa gebeurt het iets minder, maar zelfs binnen Syndicate One is het al gebeurd dat een bepaalde start-up founder een idee najaagt, echt een jaar, een jaar en een half, daarop werkt, op een bepaald mindset van dit gaat niet lukken of dit gaat

lukken, maar niet groot genoeg worden naar mijn verwachting. Die dan eigenlijk gaat beslissen, we gaan ermee stoppen en we gaan het kapitaal gewoon teruggeven aan de investeerders wat dat er nog over is. Of we gaan zeggen, we gaan pivoten en we proberen de investeerders mee te krijgen in het nieuwe verhaal en zelfs meer te investeren. Dat vind ik

enorm knap. Ik heb enorm veel respect voor ondernemers die eigenlijk beseffen dat dat punt is gekomen en dan ook het nodige doen om dat mooi af te ronden. De slechtere ondernemers gaan gewoon het geld opdoen terwijl ze al lang weten en beseffen en dan ondertussen wat nadenken over de volgende stap en dan iets nieuws starten.

Minder respect voor. Je hebt al zoveel start-ups zien falen, zien slagen in jouw tijd als journalist met Syndicate One. Je hebt daar al heel veel gezien. Welke signalen zeggen je dat een start-up gaat slagen?

Er zijn een aantal signalen die je kunt analyseren, maar dat je op moet letten, is het een garantie voor succes zeker niet. Maar ik denk dat het eerste is mega, mega cliché, is passie. Ik vind dat woord altijd zo een beetje

cheesy. Natuurlijk, een advocaat kan ook heel gepassioneerd zijn door wat hij doet. Een tandarts kan ook heel gepassioneerd zijn. Als iemand een restaurant opendoet, is dat meestal ook vanuit een passie. It's okay if it's small. Dus dat wil niet zeggen automatisch omdat je gepassioneerd bent, dat je iets groot gaat bouwen.

Maar als je een passie hebt om iets groot te bouwen over waar je gepassioneerd over bent, dat zijn de twee triggers die voor founders eigenlijk nodig zijn om het vol te houden. Ten eerste, want it's a very lonely journey. Het is enorm, enorm moeilijk van wat ik gezien heb. Het is een heel

eenzaam bestaan. Een start-up founder en start-up CEO, dat is je wordt bijna elke dag op je gezicht geklopt. Dus je moet het maar lang genoeg volhouden. En daarvoor heb je passie nodig. Voor wat je aan het bouwen bent, voor wie je aan het bouwen bent. Je moet iets uniek kunnen

brengen. Je moet een bepaalde persoonlijkheid hebben die dat daarmee overweg kan. Je kunt daar niet omheen. Je moet dat hebben. Het is niet omdat je een sterke oprichter bent en een sterke ondernemer, dat je ook de juiste markt kiest. Dat is het

tweede signaal. Kies je een markt die eigenlijk rijp is voor disruptie? Wat dat eigenlijk nog zeker kan bewegen? Hoe ga je het verschil maken in die markt? Is die markt op zich groot genoeg om als investeerder een return uit te krijgen? Want als die markt daar op zich iets

1 miljard euro waard is, wereldwijd, ga je dan een unicorn kunnen bouwen die 1 miljard euro waard is? Waarschijnlijk niet. Die markt is gewoon te klein. Soms zijn het cijfermatige signalen, soms zijn het meer persoonlijkheid driven.

Bij pre-seed, early stage investment, denk ik dat dat de twee voornaamste zijn. Kan de oprichter oprecht dat 10, 15 jaar lang volhouden in die markt, elke dag die hustle te doen? Heeft die

oprichter dat in huis? Heeft die talent en de capaciteiten ervoor? Is de markt groot genoeg? Dat zijn de twee dingen die voor mij in elk geval doorslag geven. Ja, dat is al heel interessant. Dan naar de individuele

start-up. Je hebt een start-up, gigantisch groot idee en je wilt dat nog groter maken. Je wilt dat op de markt brengen en de waarde van die bedrijf laten groeien. Waarop moet een start-up founder of moet het founding team focussen?

Product market fit. Er zijn een aantal redenen waarom start-ups eigenlijk falen. Ik denk, nummer één is product market fit niet snel genoeg te kunnen bereiken om op financieel niveau iets zelfbedruipend te maken. Dus dat is

nummer één. Je moet ergens een product kunnen bouwen in een markt waar dat een markt voor is, waar klanten voor gaan zijn, die de prijs willen betalen, die je gezet hebt en dan net genoeg schaalbaar maken om daar eigenlijk wat beweging in te krijgen.

Dat is nummer één. Het klinkt basic, maar er zijn heel veel ondernemers die zich daarin versnikken omdat dat super moeilijk is. Er is altijd heel veel concurrentie. Er is ook heel veel concurrentie voor talent, dus je moet ook wel eens de mensen vinden om te bouwen wat je wilt bouwen. Dus product market fit en dat schaalbaar maken.

Nummer één. Nummer twee? Kunnen we anders die fouten één per één keer counteren en zien, dan stel ik graag de vraag, hoe vind je dan snel die product market fit waardoor je gaat kunnen schalen? Ja, ik heb, moest ik het antwoord weten, dan was ik

waarschijnlijk wel start-up founder geworden. Maar ja, je moet iets in huis hebben dat u zegt van oké, ik kan een product of een dienst aanbieden die anderen niet kunnen, of aan een prijsepoint die anderen niet kunnen. Of ik heb iets in mij of in mijn team

dat wat we gaan bouwen zo uniek gaan maken dat het wel moet werken. Dat is een eerste insteek. Product market fit wil ook zeggen founder market fit. Dat wil zeggen dat je als oprichter, je moet niet noodzakelijk enorm veel weten van een industrie, je moet er wel genoeg over weten dat wat je

gaat bouwen niet onderdoet aan wat iemand anders doet. Want innovatie is niet alleen altijd product, het kan ook zijn dat je businessmodel er rond innovatief is, of het kan zijn dat je price setting of de marketing of de go-to-market, dat dat net de innovatie is die het verschil gaat maken. Dus dat zijn

heel veel aspecten die gaan maken dat je product market fit niet kunt bereiken. Er zijn heel veel obstakels die je gaat moeten overwinnen. Zelfs als je een enorm goed product hebt en je hebt een enorm grote markt, je moet gaan research doen. Je moet naar potentiële klanten gaan, potentiële partners die vragen stellen,

die constant de customer feedback noemen. Dus continue research doen van dag één is denk ik heel belangrijk. Ook de moed om je product en de features dat je aanbiedt en de prijs dat je zet bijvoorbeeld. Te gaan aanpassen aan wat

je krijgt als feedback. Ik zeg niet dat je altijd moet rekening houden met wat een bepaalde klant of een bepaalde partner gaat zeggen. Maar je moet wel een beetje voeling houden met oké, de markt beweegt zelf ook. Dus ben ik in de juiste richting aan het werken? Ben ik aan het bouwen wat de klanten eigenlijk verwachten? Kan ik

het op een manier bouwen die de prijs die ik zet eigenlijk rendabel maakt? Ben ik ook iets aan het bouwen dat mensen enthousiasmeert? Dat mensen dat willen kopen of dat willen gebruiken? Of voor mij willen komen werken? Dus er komt heel, heel veel bij kijken. Het is ook de nummer

één reden waarom start-ups falen. Net omdat het zo enorm moeilijk is. En dat is wat ik ook zeg, het is een heel eenzame weg, want je moet altijd iedereen overtuigen van je verhaal. Je co-founders investeren, dus de pers, je klanten, je

gebruikers. Het is een constant gevecht in de CPMF. En dus de Product Market Fit is focus nummer één als je een start-up groot wilt maken? Wat is dan de tweede fout die je aan mensen ziet maken waardoor ze niet slagen? Het is niet zozeer een fout die ze maken,

maar wat ik wel vaak zie gebeuren is dat oprichters, de meeste start-ups hebben meer dan één oprichter uiteraard, een verschillende visie hebben, of een verschillende take hebben op de strategie. En dat kan zijn dat dat in het begin niet

zo duidelijk is. Maar, als een bedrijf het moeilijk krijgt, of net als een bedrijf begint te schalen, dat dan die verschillen tussen die oprichters of de verschillende visie die ze hebben op de strategie wel gaat komen bovendrijven. Soms is het ook vrij praktisch. Heeft een bepaalde

oprichter bijvoorbeeld minder aandelen gekregen in het begin, for whatever reason. Soms is het gewoon life happens. Een oprichter die bijvoorbeeld, ik zeg maar iets een ongeval heeft of een situatie terechtkomt in zijn gezinssituatie die moet verhuizen aan de andere kant van de wereld.

Whatever. Dus er zijn heel veel zaken die op founder level ook kunnen mislopen. En dat is denk ik de tweede grootste reden waarom start-ups falen. Volgens mij. Hoe kan je je daar dan zo goed mogelijk op voorbereiden? Goede afspraken maken. Ik denk dat

het zo'n beetje is zoals, je gaat niet trouwen met iemand zonder afspraken te maken. Ik zou dat toch niet aanraden. Dus ja, goede afspraken maken van in het begin. Je co-founders zijn meestal mensen die je al vrij goed kent. Al was dat vrienden zijn of mensen dat je mee samengewerkt hebt

bij een bepaald bedrijf, dat je misschien al een start-up mee gedaan hebt. In ieder geval zijn die gesprekken alleen maar nodig als het de eerste keer is. Tweede keer in beuren. Je kent elkaar wel. Je hebt ook net een podcast van Gilles Beluistert, van Gilles Matelin, die eigenlijk zei van

het is juist tof om bedrijfbedrijven te gaan bouwen met je vrienden. Je kent elkaar, je vertrouwt elkaar, je kunt op elkaar terugvallen, je kunt elkaar complementair met elkaar een complementair team bouwen. Dus dat denk ik heel belangrijk is. Goede afspraken, goede gesprekken. Zeker zijn dat er geen

verschil is in visie en strategie. Ik ken start-ups en scale-ups waar co-founders elkaar effectief haten. Die niet met elkaar doorheen door kunnen, maar op een bepaald punt gekomen zijn met investeringen en dat bedrijf is aan het schalen. Dat ze wel moeten als team. Er is niks zo toxisch als

dat. Je kunt dat min of meer vermijden, maar nog eens, life happens sometimes. Soms veranderen mensen, soms veranderen persoonlijkheden for whatever reason of situaties en context. Dus ik heb dat niet altijd in de hand. Maar je kunt het wel vermijden door datgene.

Die gesprekken te hebben van zijn we de goede richting aan het gaan? Voel je je gemotiveerd? Heb je genoeg incentive om te blijven gaan? Die gesprekken moeten je in het begin hebben. Als je dat per se hebt na twee, drie jaar, dan is het te laat. Een mooi voorbeeld, ik weet niet meer waar dat het was. Was het bij Planet B?

Met Tibbe Verschaffel en Louis Verkraaij? Of was het ergens anders? Dat dat ook als daten zien, voordat ze samen in een bedrijf springen. Of die overname denk ik gingen doen, als het bij hun was. Dat ze dan wel een aantal keer

bijvoorbeeld samen op weekend gaan, om te zien of die match daar is. Om te zien of ze dezelfde visie hebben. Zijn dat ook dingen die je ziet gebeuren bij founders, voordat ze samen in iets starten? Ja, absoluut. Een heel goed idee denk ik. Om met elkaar op weekend te gaan of in een social setting

of een beetje door de box elkaar te leren kennen. Ik denk dat dat heel goed is. Maar ik denk dat dat even goed is als je mensen aanneemt. En zeker in die hele rollen met verantwoordelijkheid. Dat je met die mensen is gaan wachten. Of dat je eens naar een pretpark gaat of een concert of whatever.

Ik denk dat dat een heel goeie manier is om mensen te leren kennen. Het is ook heel belangrijk om een bepaalde cultuur te bouwen binnen een start-up. Als je dat wilt volhouden op lange termijn, ga je dat dan nodig hebben. Dus als dat van in het begin eigenlijk een deel van de focus is, dat kan alleen maar helpen. Dat is nooit negatief.

Heel belangrijk en heel goed punt dat je daar zegt ook over cultuur. Absoluut. Ik heb het afgelopen jaar zelfs nog een verhaal gehoord van een start-up waarbij ze 90% van de werknemers hebben moeten laten gaan omdat die niet klaar waren voor de volgende fase van de groei. Waar dat het bedrijf

naartoe aan het gaan was of al in zat. Of dat die gewoon niet de juiste match of de juiste drive hadden om er samen aan te werken. Dus bij die co-founders is het al heel belangrijk dat dat zo zit, maar hoe ga je die cultuur creëren

die groei mogelijk maakt? Ik ben zeker geen expert. Ik denk dat er andere mensen veel meer bevoegd zijn om daar iets over te zeggen, maar wat ik wel wil meegeven is dat cultuur eigenlijk ingebakken zit in de

persoonlijkheid van de oprichters, meestal. Dus als zij enorm hard werken en die 996 is misschien een slecht voorbeeld, maar... 996 is dus dat je van 9 tot 9 werkt, 6 dagen in de week.

Hoe noemen ze dat? Hustle porn. Is dat echt zo? Dat je dat gaat zoeken. Dat je echt gaat opzoeken van heel hard te werken en late uren en s'nachts en constant aan e-mail en constant aan edge. Als de oprichters dat hebben, dan gaan ze meestal zich omringen met mensen die dat ook doen.

Zeker in het begin. Het is pas als je tot een bepaald punt schaalt dat er mensen gaan bijkomen die nu helemaal niet die motivatie hebben om de 996 te doen. Maar soms hoort dat erbij. Je kunt soms geen groot bedrijf uitbouwen zonder die mensen. Dus dan is het wel heel belangrijk

dat je heel goed communiceert. Dat je die cultuur toch wel uitdraagt. Dat je die ook benoemt. Dat je daar echt wel aandacht aan besteedt op een dagelijkse basis. Dat denk ik heel belangrijk is. Cultuur is ook zo een woord dat vaak wordt geassocieerd met free lunches

en toffe kantoren en een gym. Pingpongtafels. Maar de realiteit is dat dat meestal intrinsiek niet echt vatbaar is. Je kunt dat moeilijk gaan meten. Het is niet omdat je ineens een pingpongtafel gaat zetten maar omdat de sfeer je verbetert binnen een team.

Als het slecht zit, natuurlijk niet. Ik vind wel dat je aandacht moet besteden ook in de gesprekken die je hebt met mensen die je aanwerft van dag één. Wat voor mensen zijn dat eigenlijk? Los van het werk. Los van de capaciteiten die ze kunnen aantonen met een cv of met wat ze kunnen bouwen

in een testomgeving. Wie zijn ze als mens? Kan ik daarmee overeenkomen? Of als ik er niet mee overeenkom kan ik er tenminste lang genoeg mee overeenkomen om mooie dingen en grote dingen te gaan bouwen. Dat is wel normaal. We hebben de product-market fit, founder

solution fit, al die zaken. De cultuur van het team, van het bedrijf is heel belangrijk. Hoe maak je dan die groei mogelijk? Is dat pure focus op sales? Ik probeer

hier naartoe te gaan. Wat kunnen de founders doen? Wat hebben zij in controle om hun bedrijf te laten groeien en hun slaagkansen zo groot mogelijk te maken? Die customer feedback loop dat ik daar net over had. Constant research doen. Never assume.

Als je nieuwe markten gaat aanboren of nieuwe features toevoegen aan het product of je gaat een pivot doen. Stek daar zoveel mogelijk tijd in research. Praat met je klanten. Of je potentiële klanten en partners. Elke dag. Day in, day out. Dat is denk ik de belangrijkste metric die je hebt als founder.

Never assume zegt je daar. Dat vind ik een heel goeie. Dat is wat we vaak doen. Ik merk dat in mezelf van die gaan dat niet leuk vinden of dat willen ze niet of dat is niet zo belangrijk. De echte quote is Never assume or you'll make an ass out of you and me.

Dat is een echte quote. Dat is een woordspeling. Maar never assume dat is denk ik de hoofd bezigheid moeten zijn van elke founder. Challenge jezelf gewoon. Bouw niet iets zonder dat je weet

dat je er een macht voor is. Bouw niet nieuwe features zonder dat je weet dat je klanten daar staan op te wachten of bereid zijn om ervoor te betalen of extra te betalen. Steed aandacht aan je prijszetting, aan je businessmodel. Het is niet omdat je vandaag in België opereert en morgen in Duitsland dat die markt hetzelfde is.

Ga naar daar. Zelfs met je competitors en investeerders die misschien in je competitors investeerd hebben. Praat met iedereen dat je maar kunt zolang dat je maar iets leert. Maar laat je ook niet te veel beïnvloeden zien in wat de andere mensen zeggen.

Dus je moet ergens wel een beetje een overall vision hebben dat je wilt nastreven. En dat maakt het ook gemakkelijker voor je om die keuzes te maken van, dat gaan we nu een keer niet doen. Want ik denk dat Steve Jobs dat ooit gezegd heeft, saying no is sometimes the hardest part. Dus focus is altijd heel belangrijk.

Oké, we willen dit bereiken. We gaan wel met iedereen praten en rekening houden met de mening van anderen, maar als we willen bereiken wat we eigenlijk voorop gesteld hebben, moeten we wel deze weg blijven plannen. Dus dat is een enorme belangrijke doel voor elke founder.

Maar het tweede is talent aanwerven. Echt mensen die complementair zijn aan de skills en capaciteiten die jij hebt en misschien niet hebt. Daar een team rondbouwen dat sterk genoeg is om dat te dragen, die ook diezelfde missie en visie die jij eigenlijk uitdraagt, kent en

wilt bereiken. Dat is enorm moeilijk. Dus ik denk dat dat ook in de State of Belgian Tech Report komt naar voren als de grootste uitdaging voor Belgische start-ups vandaag. Talent. Talent, ja. Aantrekken van talent, het behouden van talent, het belonen van talent. Dat zijn allemaal zaken die nogal hoog op de agenda

staan van elke founder. Wat heb je gezien bij bedrijven die dat goed doen? Wat doen zij om talent aan te trekken en te behouden? Het eerste is cultuur. Daar hebben we het al over gehad, dus ik ga niet te lang bij stilstaan. Maar zeker een cultuur creëren waar mensen echt met plezier

hard voor gaan werken. Want daar kunnen niet omheen. Een start-up is hard work. Dat is geen een 9 to 5. Dat is moeilijk. Je moet daar eens een cultuur creëren waar mensen zich goed in voelen. Je moet ze ook kunnen belonen. Dan komen we misschien een beetje terug op vlak van beleid.

Er is heel veel te doen nu rond stock options. Ik denk dat België op Europees niveau vrij laag scoort op ESOP schemes. Onze mogelijkheid om early employees en early investors en early operators

in een start-up te gaan belonen met aandelenopties is waar we dan ook geen meerwaarde tax of toch, we hadden geen meerwaarde belasting. Dat is binnenkort wel het geval. Maar er is ergens wel een balans dat je moet kunnen bewaren. Dat zijn instrumenten die een start-up founder eigenlijk

kan gebruiken om een getalenteerd team aan te trekken, maar ook te behouden. Dat is iets wat denk ik ook heel belangrijk is. En het tweede is een beetje, het derde is een beetje terug gaan naar die product market fit. Het is veel gemakkelijker om een team gemotiveerd te krijgen

en mensen te kunnen aanwerven als je die product market fit hebt. Dus een keer dat je dat bereikt en je begint te schalen en je begint effectief, ja, daar vallen deals uit en je begint geld te verdienen en je begint daar misschien zelfs operationele winsten uit te halen. En als start-up, dat zijn milestones die natuurlijk belangrijk zijn als founder,

maar dat zijn ook milestones die ander talent zou kunnen aantrekken om daarmee verder aan te bouwen. Ja. Dat je niet zomaar aan iets zit te trekken waar geen beweging in komt. Waar mensen niet op zitten te wachten. Ik wil terugkomen op daarstraks had je gezegd van, er zijn start-up founders die soms wel 90 mensen moeten ontslaan of

harde keuzes moeten maken. Dat is ook een van de redenen dat ik daarnet zei dat ik mezelf nooit start-up founder zou noemen of mezelf nooit niet capabel zou zien om dat te doen, dat dat soort keuzes is dat ik niet zou kunnen maken. Ik denk dat dat heel veel moed

vergt en een beetje een speciale ja, ik weet niet, een drive of soms ja, dat je zo vast denkt aan je missie en visie dat eigenlijk die 90 mensen ontstaan, als dat in je visie gewoon past in dat verhaal dan doe je dat gewoon en you move on and you move on to the next day. Ik zou dat

daar bijzonder moeilijk mee hebben persoonlijk. Er zijn mensen die gewoon dat nodig hebben om een bedrijf te bouwen dat ze willen bouwen en alle respect voor. Ik heb daar een mateloos veel respect voor dat je die keuzes durft maken dat je die keuzes snel kunt maken, want dat zie ik ook wel heel veel dat start-up founders eigenlijk misschien iets te lang

wachten om rotte appels of minder getalenteerde mensen dus van A players van B players create C players, dat soort verhaal, maar er zit wel een kern van waarheid in. Je moet echt de best of the best, we willen aantrekken

en soms wel langer wachten om mensen aan te nemen ook al wilde schalen, maar soms is het wel goed om de juiste mensen aan te dat je niet in die situatie terechtkomt waar je mensen moet ontstaan. Maar soms is het ook de markt dat dat dicteert, soms is het iets zoals Covid dat dat dicteert, het is niet altijd uw fout, maar soms moet je wel die keuzes

durven maken en dat is niet altijd gemakkelijk. En die A players die willen natuurlijk meewerken in iets groot eventueel extra beloond worden, daar komt dan ook die verloning bij kijken. B players kosten waarschijnlijk meer dan B players. Maar ja, langs de andere

kant, als die erbij komen, kunnen die ook wel meer waarde creëren. Is dat het waard om al vrij vroeg in de levensfase van uw start-up veel te gaan investeren en veel uit te geven aan uw personeel?

Ten eerste, je moet het kunnen, dus je moet het geld ervoor hebben. Als je nog geen investeringen hebt opgehaald, en we hebben een mooi verhaal in België, bijvoorbeeld Tally, die eigenlijk op een bootstrap manier ondertussen vier miljoen jaarlijkse omzet draait, of ARR draait,

die zijn maar met zes of zo, denk ik. Dus ik denk dat die heel bewust de keuze gemaakt hebben van wij moeten geen groot team zijn. Je moet gewoon de juiste mensen inpassen op het juiste moment. Maar je moet het geld ervoor hebben. In het begin van een start-up heb je dat meestal niet, zeker als je nog geen investeringen

hebt opgehaald, dus dan moet het je gaat niet senior talent kunnen aantrekken op basis van prijzen, of gemotiveerd zijn door aandelenopties te krijgen, omdat ze zo hard geloven in je verhaal, maar good luck with that. Soms moet je gewoon wachten tot dat de revenue er is, of dat je investeringen

ophaalt, dat je zo mensen kunt compenseren in de eerste plaats. Maar zelfs dan, het is niet omdat iemand vet betaald wordt in een andere job, dat dat de juiste keuze is voor jou. Dat is ook niet altijd het geval, dus het is niet alleen het financiële luik, maar ook wie is dat als persoon, past dat in het verhaal dat

we nu aan het schrijven zijn, misschien over twee jaar niet meer, we let him or her go. Dat is allemaal een dynamiek die eigenlijk start-up founders moeten onder de knie krijgen. Dat is constant balanceren, want je betaalt jezelf in het begin ook niet uit, of niet veel uit de eerste twee, drie jaar.

You're gonna suffer financially, that's just the name of the game. Ik denk dat dat er een beetje bij hoort. Ik denk dat dat ook vaak een driver is van mensen, niet als het voor... Ik ken heel weinig ondernemers die het voor het geld doen, om eerlijk te zijn. Dat hoort er wel bij. Ik merk dat ook in de ondernemers

waar ik mee spreek. Ze hebben dan bijvoorbeeld één bedrijf verkocht, maar ze gaan dan weer bij nul starten. Dat is niet om... Dat is meestal niet om er nog meer aan te verdienen, want dan start je niet van nul, dan ga je je geld slim investeren, vastgoed kopen bijvoorbeeld. Nee, het is voor de drive en

the fun of the game. Je hebt er die toe, die echte start-up wereld achter zich laten, maar het is een heel beperkt aantal. Ik denk dat de meeste, angel investors starten in hun eigen fonds, omdat ze ondernemers willen ondersteunen. Op een andere manier. Sommigen doen gewoon start-up na start-up na start-up en dat is

fine. Er zijn ook mensen zoals Louis Jonckeren net, die net Wintersircus heeft gelaten om voor Aikido die US operations te gaan uitbouwen. Je moet het maar doen. Als je zelf een bedrijf hebt opgestart als shopper en geleid hebt en Wintersircus

CEO geweest bent om dan de keuze te maken om eigenlijk in theorie een stap terug te zetten, dus operational mee te draaien, maar niet als founder in een start-up. Dat zijn ook moedige keuzes. Dus het is niet iedereen gegeven om dat soort talent aan te trekken. Je moet het wel kunnen

verkopen. Nog iets heel belangrijk in de levensfase of in de start van start-ups is aandacht trekken en daar komt communicatie en PR bij kijken. Wat doen start-ups volgens jou verkeerd in

hun communicatie en PR en wat kunnen ze dan beter doen? Dan is het echt mijn data. Oké, let's go. Ik heb gisteren toevallig nog een groep van 25 studenten van CDTM. CDTM is de Center of Digital Technology Management. Dat is eigenlijk een beetje de unicorn factory van Duitsland.

Dus dat is in München. Dat is de top of the top. Dat zijn ondernemers in spe of ondernemers al die eigenlijk een opleiding volgen die wereldwijd hoog staat aangeschreven. Dus die waren op policytrip, dus deze week in Brussel. En die hadden mij gevraagd om gisteren

een workshop te geven over PR en media strategie. Ik vind dat altijd zo interessant om beginnende ondernemers of first time entrepreneurs hun mening te horen van wat vind jij eigenlijk dat belangrijk is qua PR en media strategie en communicatie. Meestal

denken ze daar niet zo heel veel over na. Dus ik vind dat wel heel interessant om die gesprekken aan te gaan en iets bij te leren. Dus dat is echt mijn data. Dus om op je vraag eindelijk te antwoorden. Wat ik denk dat veel ondernemers onderschatten is dat het hele principe van storytelling en het

hele principe van een narrative te creëren van een soort van branding toe te voegen aan het product of de dienst die je aanbiedt of het bedrijf dat je aan het uitbouwen bent zodanig onderschat wordt en zodanig veel verschil uitmaakt op al gebied. Ik denk dat in Europa dat we dat

te weinig doen. We hebben gewoon veel te weinig aandacht aan storytelling en branding en we wachten veel te lang met daar aandacht aan te besteden. En dan de American entrepreneurs die het om een keer doen. En die heel veel lawaai maken en een heel

goede personal brand en enorm goed zijn in zichzelf te verkopen, maar eigenlijk qua product er nog niet zijn of inferieur zijn aan je. Maar het is niet noodzakelijk omdat je een beter product hebt dat je gaat winnen. Dus dat is een heel belangrijke les die ik iedereen wil meegeven. Storytelling, branding,

PR, media strategy is essentieel. Niet omdat je in de gezet wilt komen. Maar dat is omdat storytelling talent aantrekt. Dat is omdat dat je helpt van investeerders te overtuigen van kapitaal in je bedrijf te steken.

Dat helpt je klanten en je partner te overtuigen. Dus die storytelling die manier waarom je het bouwt en waarom jij het doet en waarom nu en waarom op die manier en waarom aan die prijs als je dat niet kunt verkort krijgen aan klanten, partners, journalisten

en investeerders, dan denk ik dat je achterop hinkt. Dus als je zelf dat leert als founder of je hebt die capaciteiten al intrinsiek, dat kan ook, dan heb je denk ik een stap voor op al de rest. Dus ik vind het wel belangrijk dat er in de eerste plaats awareness is. Dat dat belangrijk is. Je kunt dat niet uitbesteden.

Je kunt uiteraard een PR-persoon of PR-agentschap gaan aanwerven om je te adviseren. Maar in het begin, jij bent het meest gepassioneerd en het meest bekend met het probleem dat je probeert op te lossen. Dus doe dat zo lang mogelijk zelf. Leer jezelf storytelling

en narrative en leer jezelf pitchen en leer jezelf hoe werkt media eigenlijk? Wat maakt journalisten belangrijk? Dat je niet moet wachten op een bepaald moment dat je eindelijk een aankondiging moet doen dat je eigenlijk niet weet hoe je ermee moet beginnen. That's where I come in. Dus ik help al wel founders en

scale-ups daarin te begeleiden, maar ik merk dat er enorm weinig kennis is. En weinig awareness over hoe belangrijk dat dan wel niet is. Ik zeg niet dat dat het belangrijkste is, want zoals ik daarnet zei, product-market fit en founder alignment en kapitaal kunnen bij elkaar zoeken om echt te kunnen schalen

en talent aantrekken, veel belangrijker. Maar je kunt bijna al die dingen niet doen zonder storytelling en marketing en branding. Je moet op de radar komen van die mensen. Je moet het kunnen uitleggen. Wat zijn dan de dingen die een start-up founder kan doen om

aan het brand te werken en aan die storytelling te werken? Oefenen, oefenen, oefenen. Tegen iedereen dat wil door, je start-up gaan uitleggen, je product en dienst. Dat kan je familie zijn, dat kunnen vrienden zijn. Maar leer jezelf, zet jezelf in heel oncomfortabele situaties,

dat je eigenlijk een heel complex probleem dat je aan het oplossen bent op een heel simpele manier moet leren uitleggen. Er zijn enorm veel resources online, free of charge, dat je kunt uitplegen om dat te leren. Zoals? Cursussen,

video's, you name it. Je kunt zoals negotiation tactics gaan leren op masterclass. Je kunt documentaires gaan bekijken over storytellers. Dat kunnen stand-up comedians zijn of filmmakers zijn. Maar leer van zoveel mogelijk mensen wat storytelling is.

Er is genoeg out there. Een keer dat je merkt van oké, ik begin wel de basisprincipes van storytelling, dan moet je dat gaan vertalen en dan weet je wat jij doet. Jij bent een product aan het bouwen of een dienst in een bepaalde markt. Je doet dat op een bepaalde manier. Maar hoe leg je dat uit

aan iemand? Hoe package je dat? Hoe kun je die package dat je creëert voor jezelf, die narrative, hoe kun je dat gaan uitbouwen op je eigen mediacanalen? Dat kan nu LinkedIn zijn, dat kan nu website zijn, dat kan Twitter zijn, whatever. En dat kan earned media zijn. Dat kan door te praten

met de pers. Maar leer jezelf die technieken. Leer jezelf wat de context eigenlijk dicteert, wat je gaat moeten zeggen. Een pitch naar een investeerder gaat heel anders klinken dan naar de sales manager die je gaat aanwerven in Duitsland. Dat is een andere pitch. Maar in de core moet je over alle

twee goed nadenken van hoe krijg ik hier het beste resultaat. Ja, wie zit er aan de andere kant? En die moet eigenlijk goed begrijpen. Dus daar komt ook zo'n stukje psychologie bij kijken. Hoe kun je hun aanzetten om mee in het verhaal te spreken. En er is een enorm veel eenheidsworst. Mensen die,

je moet zelf maar eens persberichten lezen of announcements lezen van elke startup, die zien er allemaal vrijwel hetzelfde uit. Er is heel veel mediocre shit out there. Als jij dan het verschil maakt door toch wel op een bepaalde unieke manier te communiceren over jezelf,

je product, je bedrijf. Als je jezelf in de markt kunt zetten op een manier die een beetje atypisch is, dan heb je op een creatieve manier al een beetje een streepje voor aan iemand die misschien hetzelfde product bouwt, hetzelfde soort product, maar minder goed is in marketing en branding. Dus

als je dat voordeel kunt creëren door jezelf dat te leren, waarom zou je dat niet doen? Een bericht van je host. Als founder of CEO ben je het gezicht van je onderneming. En één van je taken is om je bedrijf en je missie in de kijker te zetten. En als je vandaag nog niks doet met social content, dan mis je zoveel. Want om het vertrouwen van je doelgroep

te winnen, moet je ze op regelmatige basis bereiken en moeten zij weten wat jij voor hen kan doen. Maar ik weet dat dat tijd kost. En dat dat niet je core business is. En daarom doen wij exact dat voor ondernemers. Wij helpen jou aan een founderbrand dat je zaak, omzet en impact doet groeien op een leuke manier en zonder al het werk.

Elke dag opnieuw zie ik de resultaten die onze content voor ondernemers creëren. Meer info in de show notes. Heb je voorbeelden in je hoofd van bedrijven die je hebt begeleid of bedrijven die je hebt gezien in het Europese ecosysteem die

media-aandacht heel goed hebben aangepakt en die branding heel goed hebben aangepakt? Ja, ik denk dat je daar net zoveel van Planet B hebt vernoemd. Ik denk dat zij het bijvoorbeeld heel goed gedaan hebben in het vlak van persaandacht en hun marketing en

strategie er rond en de creatieve manier waarop dat ook de founder type communiceert online. Dat is een heel goed voorbeeld. Henchman, denk ik een van de betere voorbeelden van hoe je daar marketing en branding kan aanpakken is uiteindelijk een vrij saai product in een saaie

professionele context, maar toch op een hele toffe manier gebracht. Ik denk ook dat Gilles in jouw podcast gezegd heeft dat dat ook mee heeft bijgedragen aan de succesvol verkoop van het bedrijf uiteindelijk. Niet alleen, maar het zal wel geholpen hebben. Ik denk bijvoorbeeld aan Dona in Gent

waar we met Sineke Toine ook in geïnvesteerd hebben die vandaag net nieuwe ronden heeft aangekondigd van 4 miljoen euro. Dat zijn bedrijven die eigenlijk op een heel frisse manier communiceren met video's, met heel toffe creatieve animaties enzovoort. Ik nodig je uit om de aankondiging ook te gaan

bekijken van deze morgen. Maar ze doen het in elk geval anders dan anderen en dat alleen al maakt het verschil. En je krijgt niet alles goed. Soms mist het een keer de boot of is het een beetje cheesy of lukt het niet zo goed. Het is oké. Als je genoeg anders bent, zullen mensen

het zien. Ik denk dat daar de les en het advies vooral is praat erover en verkoop het gelijk de Amerikaanse en de Amerikanen. De focus op je product en product-market is heel belangrijk. Durf erover te praten. Ik heb het gevoel dat wij als Belgen

niet over onszelf durven praten. Ik ben ook zo. Daarom dat ik met ondernemers praat en hier niet zelf tegen de camera zit te praten. Maar we kunnen zoveel leren van de Amerikanen bijvoorbeeld. Hoe dat die sales doen hoe dat die hun idee

wat ook nog maar een idee kan zijn al gaan verkopen als de volgende unicorn. Ja, dat is iets dat we missen en niet alleen in België, maar in heel Europa. Ik zie het zo vaak dat mensen zo gefocust zijn, drie, vier jaar zitten bouwen aan een product dat mega goed werkt maar totaal geen aandacht geschonken hebben

aan promotie, storytelling, narrative, branding voor veel. Founders zijn er niet mee bezig. They don't care. Maar ik kan je garanderen dat als iemand het wel doet ze bouwen een minder goed product, maar ze zijn wel beter in marketing en storytelling, dat ze meer kans hebben op succes. Het is wel zo

dat als je als founder op die storytelling en die branding moet focussen en op de sales, en op de juiste mensen aantrekken, talent aantrekken en investeerders eventueel. Haal je allemaal die tijd? Heb je daar tips of adviezen voor

om dat allemaal gebolwerkt te krijgen? Nee. Time management is ook niet mijn sterkste kant dus ik heb zeker geen advies te delen. Ik denk dat iedereen een beetje voor zichzelf moet beslissen. Maar om nog eens terug te komen op heel dat verhaal van branding.

Je hebt daar geen tijd voor gemaakt. Als je wilt focussen op je product en praten met klanten, je moet dat doen. Maar hoe ga jij een senior developer of een senior CTO aanwerven als jij niet enthousiast kunt praten over je product

over wat je wilt bereiken. Storytelling zit al gebakken in alles wat je doet. Het is niet dat dat iets is dat je erbij moet nemen. Het is dat dat iets is dat je overal moet gaan toepassen. Dat is een beetje de uitdaging. Ik zeg niet dat dat... Dat je ineens moet stoppen

met focussen op je product. Het bouwen van het beste product dat je kunt. Ik zeg gewoon dat het makkelijker is om te bereiken wat je wilt bereiken als je met dat product de markt op kunt gaan. Dat je weet hoe je dat moet verkopen. Exact.

Laten we dan voor het laatste stukje nog even heel diep duiken in het Europese tech-ecosysteem. Hoe heb je dat ecosysteem zien evolueren en waar zie je het naartoe gaan?

We gaan misschien teruggaan naar de beginjaren van TechEU. Pakweg bijna vijftien jaar geleden was de markt in Europa nog bijzonder klein. Maar we hebben interessante innovatie, interessante bedrijven, we hebben het daar net al

over gehad, interessante ecosystemen die het verdienden om uitgelicht te worden. Dus ik was altijd een heel grote champion van Europese tech. Ja, maar kijk eens, wij bouwen ook wel mooie dingen. En ondertussen is het ecosysteem al matuurder geworden. Ik denk dat we nu 4 trillion

aan enterprise value hebben gecreëerd volgens het laatste State of European Tech Report. Er werken veel meer mensen in European tech, we bouwen grotere bedrijven, de ondernemers zijn ambitieuzer, kapitaal vloeit, al wat je wilt. En toch ben ik op dit moment, vandaag, iets pessimistischer over Europa dan

dat ik pakweg 15 jaar geleden was. Waarom? Omdat de cijfers aantonen dat we slecht bezig zijn. We hebben eigenlijk, als je kijkt, 25 jaar lang de boot gemist. De switch to mobile, de switch to cloud, software as a service, AI.

Het zijn niet Europese bedrijven die de infrastructuur aan het bouwen zijn en de datacenters en de modellen aan het bouwen zijn, er zijn er wel een paar. Maar het grootste gebeurt in de US en China en andere plaatsen. Wie zijn het ontwikkeld? Zijn dat dan de open AI's?

En wie zijn de Chinese spelers? Deepseek is een goed voorbeeld. Alibaba doet ook enorm mooie dingen en Tencent. Dus er gebeurt enorm veel innovatie op vlak van infrastructuur en systemen en modellen. Denk aan social, denk aan een operating system, denk aan alle

smartphones die je gebruikt of de computers op dagelijkse basis. Europa heeft voor een groot stuk de boot gemist. Die realisatie is niet vanzelf gekomen. We hebben dan nu 25 jaar lang dat we achterop gingen en ben ik eigenlijk die 25 jaar lang al actief geweest in tech. Dus I've seen it.

Maar ik besefte pas heel recent in how much shit we are. We doen het wel goed als je individuele bedrijven gaat uitlichten. We doen interessante dingen. Mistral, Levenlabs, Lovable. Iedereen kent ondertussen wel de

namen van bedrijven die er wat bovenuit steken. Maar als je macro-level gaat bekijken hoe dat Europa het eigenlijk doet tegenover de US qua productivity, growth, net jobs, innovation, capital, dan doen we het eigenlijk in vergelijking bijzonder slecht.

Dus als je zou kijken naar de evolutie van Europa en het Europese technisch systeem, up and to the right. Tof, matuur, veel meer kapitaal, veel meer bedrijven, veel meer ambitie. Als je het gaat uitlichten op wereldwijd vlak, dan zie je pas hoe traag Europa eigenlijk groeit.

Er zijn duizend redenen waarom dat zo is. Er zijn duizend maatregelen die je kunt treffen om dat te verbeteren. Maar als je niet het besef hebt in hoeverre dat we eigenlijk achterlopen, dan kun je weinig gaan bewegen. Ik heb het gevoel dat wij

altijd zo'n beetje achterlopen en op alle vlakken precies. Ik help ondernemers nu met hun personal branding, maar dat is iets waar dat de ondernemers in de US bijvoorbeeld al 5 à 10 jaar mee bezig zijn. En op tech lopen wij ook altijd een aantal

jaar achter. Wat kunnen wij doen om dat om te draaien en om die technologieën die er nu zijn, dat is wat moeilijk, maar die er binnen 5 jaar zijn, om ons daar al mee familiair te maken? Misschien een kleine nuance op het achterlopen op tech. Dat we in Europa

best wel enorm veel talent zitten hebben. Dus qua onderzoek, zelfs IP, wetenschap en research. Daar is de rest van de wereld best wel jaloers op. Dus het is niet dat we niet bijdragen aan tech.

Het is gewoon dat de value creation op basis van de technologie die wij soms zelfs ontwikkelen in Europa, grotendeels gebeurt in de US en op andere plaatsen. Wij hebben niet de scale-ups en de unicorns en de critical infrastructure en de cloud platforms gecreëerd die nu dominant zijn.

En het probleem met dominant zijn in een bepaalde sector, we nemen nu cloud, is dat een keer dat je dominant bent daarin is de power law at work en dan word je eigenlijk dominant in andere sectoren. De grootste cloudbedrijven, Microsoft, Amazon, Google, zijn niet gestart als

cloudbedrijven, maar het wel geworden. Waarom? Omdat ze dominant geworden zijn in een andere tak of in een andere industrie en daarop gebouwd hebben. Dus wij missen een beetje die onderlaag van zo lang de boot gemist te hebben op critical tech. Maar, ik wil er wel ineens bij zeggen,

het positieve verhaal is dat de race is not over. We doen nog altijd deep tech, robotics, quantum, renewable energy, AI, maar dan implementation layer. Er is nog enorm veel innovatie die moet en zal gebeuren en Europa zal daar een rol in spelen.

Ongetwijfeld. Veel talent, veel onderzoek, veel IP, zoals ik zei. Er zijn wel een aantal elementen die tot positivisme kunnen bewegen, maar er moet zoveel gebeuren om dat te gaan ontwikkelen en daar echt mooie dingen mee te gaan doen. Het is nog

een lange weg. Wat zijn de ontwikkelingen die je nu ziet gebeuren, die dat in de komende vijf à tien jaar heel belangrijk gaan zijn en waar we als start-up founders of toekomstige founders misschien op kunnen inspelen?

Ik ga een beetje dieper gaan in beleid dan misschien de gewoonten is van de gasten, maar op Europees commissieniveau heb je nu een aantal strategieën, een aantal acts die wel best relevant zijn voor de meeste start-up founders en waar ondernemers ook meestal totaal niet mee

bezig zijn. Als je in AI zit, dan weet je dat er een AI act is in Europa, die tenminste is voorgesteld. Die wordt geïmplementeerd, maar nu zou worden gepauzeerd. En wat wil dat dan zeggen, die AI act? Die AI act is eigenlijk Europese regelgeving die gaat beslissen van oké, als

je een AI bedrijf bouwt of een AI product bouwt, welke regels moet je in toegouden qua safety, qua security, maar ook qua het bereiken van AGI, je moet daarover nadenken. Soms is dat een filosofische kwestie, maar ze dwingen je eigenlijk om binnen

de reglementering die zij voorstellen te opereren. En de bedoeling is dan om een level playing field te creëren, maar natuurlijk, China en de US wachten daar niet op. Dus nu is de discussie van oké, tegen de tijd dat wij een AI act hadden, is de wereld al helemaal

veranderd. Ondertussen de Open AI's en Tropics en de rest, en ondertussen is Mistral een beetje de European champion, maar bijzonder klein in vergelijking met die drie. Zeg niet dat, met die andere twee, sorry, zeg niet dat regelgeving niet belangrijk is en dat dat niet nodig is,

maar het is soms een rem op groei en een rem op innovatie. Zeker als die anderen het niet doen. Voila, dus zij moeten daar geen rekening mee houden. Wel als ze in Europa opereren, maar dan pakken ze het er gewoon bij of ze proberen te beïnvloeden. Dat is ook vaak gebeurd. Maar mijn punt was vooral, er is heel veel dat beweegt dat

mensen niet weten. In de Europese Commissie is de EU Start-up & Scale-up Strategy, dus een aantal maatregelen die gaan worden genomen om innovatie en groei te proberen te stimuleren. 28 regime, EU Inc. kunnen straks misschien nog even over hebben. Meer groeicapitaal, ook meer

kapitaal te gaan halen waar dat het eigenlijk zit in Europa. Dus dat is op uw spaarboekje en op uw pension fund staan miljarden en tientallen miljarden aan kapitaal, die momenteel niet gebruikt wordt om innovatie te gaan stimuleren. Dat zijn een aantal maatregelen die er gaan

komen, ongetwijfeld. Er zijn een aantal specifieke sectoren, wat dan over AI, maar bijvoorbeeld quantumtechnologie, quantum computing, robotics, renewable energy, zowel bijzonder veel om te doen. Dus er zijn wel initiatieven om het te gaan stimuleren, maar in zee moet

het beleid aanpassen op basis van wat de markt dicteert en niet omgekeerd. Dus dat is een beetje mijn constante frustratie, is het cliché dat de Europese Commissie, goeie mensen, good intentions, maar bijzonder weinig voeding hebben met wat er eigenlijk speelt

op de markt. Een deel van de reden waarom ik actief ben bij European Start-up Network is omdat ik dat net wil veranderen. Ik wil dat beleidsmakers, en ook op nationaal niveau in België hier, veel meer in discussie gaan en in dialoog gaan met ondernemers en investeerders, omdat zij

uiteindelijk de personen zijn die de toekomst gaan bouwen. Het is niet de oude industrie die het gaat doen in Europa en in België, het zijn de nieuwe bedrijven die voor de jobs van morgen en de innovatie van morgen gaan zorgen. Dus ik vind dat er veel meer dialoog moet zijn. En volgens jou,

wat is de manier om dat te veranderen? Is dat om ze te verplichten om in dialoog te gaan? Is dat door zelf in de politiek te stappen? Is dat nog iets anders? Een mix van allemaal. Ik denk dat er genoeg voorbeelden zijn van ex-ondernemers, of eigenlijk niet genoeg,

maar er zijn wel voorbeelden van ex-ondernemers die de politiek zijn ingegaan, of ex- techmensen, maar het zijn er bitter weinig. En omgekeerd ook, ik denk dat heel veel beleidsmakers nog nooit een bedrijf gestart hebben, of nooit een bedrijf van dichtbij gezien hebben,

of toch niet genoeg van dichtbij gezien hebben om te gaan weten wat er daar allemaal speelt. Het is soms makkelijk om algemene statements te doen over meerwaardebelasting, bijvoorbeeld, omdat dat een financieel technisch issue is, maar als je gaat praten met mensen on the field, met mensen

die echt dag in dag uit moeten ondernemen, dan ga je daar denk ik een andere kijk op krijgen. Wordt daar genoeg tijd voor genomen? Nee. Hoe gaat dat veranderen? I don't know. Maar ik hoop dat het wel belangrijker en belangrijker wordt. We hebben nu voor het eerst een Europese commissaris voor start-ups, dus het is echt in haar

titel, Zarajeva, is European Commissioner for Start-up Research and Innovation. Dat is de allereerste keer in de geschiedenis dat een start-up... Ja, maar het is ook maar dat. Het is niet omdat start-ups hier niet in hebben, maar ik moet wel zeggen, er is nu eindelijk een strategie,

je kunt zeggen van oké, het is niet genoeg, too little, too late, maar er is tenminste een strategie. Maar, ik vind ook wel dat een beetje ondernemers en investeerders in Europa verplicht zijn om daar ook naar te gaan kijken en daaraan te gaan meebouwen en daarover te gaan discussiëren en daar mee te gaan shapen. Want daar denk ik iets te weinig gebeurt.

Dat is nog altijd een zeer ver van mijn bedshow. Maar dat het die beleidsmakers natuurlijk wel gemakkelijk maakt om die beslissingen te gaan pakken in ivoren torens en buiten hun weten om. Dat is gewoon... Ja, het moet van de twee kanten komen. Normaal had jij

hier in Tour & Taxi, waar we nu zitten, normaal had jij hier na dit gesprek ook een Ask Me Anything met Bart Wever. Dat is dan verplaatst voor bepaalde redenen. Wat zou jij hem vragen? Heeft hij een idee van hoeveel waarde innovatieve bedrijven

creëren in België vandaag? Nee. Ik heb zelf dat antwoord niet trouwens. Maar, zou hij ooit al nagedacht hebben over, is de waarde die een bedrijf creëert enkel jobs,

winst, of is het ook maatschappelijk? Is het ook het creëren van rolmodellen voor de volgende generatie? Ik zou echt graag eens willen in zijn hoofd kijken en weten, heeft hij ooit al nagedacht over wat dat start-ups eigenlijk kunnen betekenen? Want start-ups worden vaak gezien

als kleine innovatieve bedrijven. Maar ik vind dat een verkeerde insteek. Ik vind dat start-ups zijn de bedrijven van morgen. Future large companies noemen wij dat dan. Dat zijn dé ASML's en de open AI's van morgen zijn vandaag twee, drie man groot. Dus ze gaan beschouwen als kleine

bedrijven en die over dezelfde kamp scheren als pakweg en kapperszaak. Dat is totaal verkeerd. Dus ik zou echt graag van Bart de Wever willen weten heb je ooit het onderscheid gemaakt voor jezelf dat een start-up

en een klein bedrijf qua waardecreatie totaal verschillend zijn? Dat zou ik graag willen weten. Interessant. Ik zou ook het antwoord willen weten. Als ik ooit de kans krijg, dan laten we maar weten. Oké, terug naar het ecosysteem. Wat zijn de sterktes en zwaktes

van het Europese ecosysteem het tech-ecosysteem dan tegenover de VS en China? Want daar ben ik ook heel benieuwd naar. Die zijn ook aan het knallen. Die zijn aan het knallen, zeker. Het Europese tech-ecosysteem heeft als voordeel

dat de nieuwe generatie van grote bedrijven deep tech, dus echt alles wat climate tech, quantum, robotics programmable biology, pharma dat daar eigenlijk nog vrij greenfield is.

Er is nog heel veel innovatie en waarde te creëren en nog eens, we hebben enorm veel talent en research en science en IP. Wat we moeten doen is de mensen die heel mooie dingen onderzoeken of heel mooie dingen aan het bouwen zijn in labs

te gaan overtuigen van ondernemer te willen worden en spin-outs te willen creëren. Ik denk dat we op vlak van deep tech wel een mooie rol kunnen spelen, dus the race is not over zoals ik daarnet zei. We kunnen nog meespelen, maar er moeten een aantal zaken gebeuren om te vermijden dat

we start-ups en ondernemers in die deep tech space eigenlijk gaan wegsturen bijna. Wij verplichten soms ondernemers bijna om een Amerikaans bedrijf te starten, een Delaware Inc. Ook al zijn de operaties van dat bedrijf volledig in Europa, het feit dat zij

hun bedrijf creëren in Delaware, dus een van de staten van Amerika, omdat dat simpelweg een standaard is. Dat gaat snel, dat kost niet veel, iedereen kent dat, it's investable by anyone. Dus die keuze wordt vaak heel snel gemaakt, maar dat wil zeggen

dat je eigenlijk aan het begin van die levensweg van die start-up al kiest om Amerikaans te zijn. Misschien heb je later dan kapitaal nodig en ga je sneller naar een Amerikaanse investeerder overstappen. Misschien heb je ooit een exit M&A of ga je

naar de beurs en kies je ook voor Amerikaanse. Maar die beslissing is eigenlijk al genomen in. Dus hoe kun je vermijden dat de fragmentatie van Europa eigenlijk wordt tegengegaan, waarin dat Europese bedrijven, Europese ondernemers, effectief Europese bedrijven willen starten en kunnen starten. Iedereen

spreekt over lovable, for good reason, het snelste groeiende techbedrijf in Europa vandaag, dat is een Delaware Inc. Dat is letterlijk een Amerikaans bedrijf op papier. Operations in Zweden, in Stockholm nog altijd de meeste mensen, voorlopig. We zien hoe dat zo blijft, maar dat is een

Delaware Inc. Dus daar begint het al. And you can't blame them. Natuurlijk gaat die kiezen voor een Delaware Inc. Omdat het daar veel gemakkelijker is om het uit te regelen. Maar ja, het is een standaard. Het is een standaard, dus als we zeggen dat het goed is voor u, iedereen begrijpt wat

een Delaware Inc is, there are no surprises, iedereen kent ondertussen wat dat inhoudt, investeerders weten dat ook. Dus als investeerder in een German GBMH te gaan investeren, of in een Vlaamse NV, ja, die

kennen dat niet, die weten niet wat te verwachten. Dat is daarom dat Delaware Inc zo goed werkt, omdat dat een standaard geworden is, wereldwijd. Dus wij kunnen als Belgen even goed in een Amerikaanse Delaware Inc investeren. Heel snel, template terms, heel transporteerbaar.

Maar we hebben niet het equivalent daarvan in Europa. Dus dat begint al. Dus je zou eigenlijk moeten... Dat is ook de reden dat ik zo actief betrokken ben bij EU Inc. Dat is een mooi bruggetje natuurlijk, maar dat is wel zo. EU Inc is eigenlijk een brand name, dat is geen bedrijf, dat is geen associatie,

dat is geen vereniging. We zijn echt een groep van mensen die proberen dat aspect tenminste te veranderen. Want we kunnen niet alles oplossen. Het feit dat er minder kapitaal is, minder groeikapitaal, dat er minder exit mogelijkheden zijn. We hebben geen pan-European stock exchange bijvoorbeeld. We hebben Euronext,

we hebben Duitse Borsen, we hebben Nasdaq, Stockholm, en we hebben Londen Stock Exchange, maar er is weinig liquiditeit, er is geen eengemaakte markt. Dus natuurlijk hadden we voor snel naar Amerika. Dat gaan we niet oplossen met ons klein groepje mensen. Wat we denk ik wel kunnen bereiken is dat we een EU Inc.

28 to gym in de Europese Commissie speak. Dat we dat kunnen gaan introduceren om tenminste die allereerste stap te maken. Om de fundamenten goed te krijgen. Een standaard Europees bedrijf dat voor iedereen begrijpbaar is. Dat een

angel investor van Spanje evengoed in een bedrijf in Noorwegen kan investeren en iemand vanuit Litouwen evengoed kan investeringen ophalen. Door een Franse investeerder op dezelfde terms, standard entity, digital registry, alles gecentraliseerd,

begrijpbaar, transporteerbaar, standaard. Dat is onze bedoeling. Heb je daar nog iets voor nodig? Ja. Vertel. Veel politieke wil. Want het probleem met Europese wetgeving is dat

het altijd via Europa moet passeren. Dus je kunt niet vanuit Europa iets gaan beslissen dat alle member states sowieso gaan goedvinden en gaan implementeren. Het kan wel op papier. Dat noemt dan een regulation. Dat je echt een wetgeving eigenlijk

erdoor duwt dat alle member states gaan moeten aanpassen. Voor EU Inc. is dat eigenlijk nodig. Dus dat wil zeggen dat er in EU Inc. nooit kan bestaan zonder dat alle 27 lidstaten van de EU zich daar akkoord mee verklaren.

It can be done. Dat is niet onmogelijk. Maar het is een hele grote uitdaging om al die member states individueel te gaan overtuigen, daar ten eerste awareness rond te creëren dat dat belangrijk is, uit te gaan leggen waarom en dat dan legaal technisch ook nog mogelijk te maken om dat te gaan doen.

Er is enorm veel werk dat daarin kraapt. Wat dan wel opvallend is, is dat de hele Europese start-up scene ik kan niet zeggen 100%, want dat is nooit het geval, maar bijna iedereen wil dit. Bijna elke oprichter van start-ups, bijna elke investeerder in start-ups wil een EU Inc.

Maar het is nu politieke wil voor nodig en politieke realiteit om dat effectief invloed te doen krijgen. En om het nog moeilijker te maken is dat de Europese Commissie werkt op tijdslijnen van we gaan volgend jaar een proposal maken en het jaar daarna gaan we alle member states

laten implementeren en tegen 2028, als alles goed gaat, heb je een eerste EU Inc. In hun leefwereld is dat snel. Is dat record speed. Ongelooflijk snel zou dat zijn. In onze wereld zou dat op een week moeten gebeuren.

In onze wereld is dat weer een paar jaar dat je achterop gaat hinken en dat je weer ondernemers gaat verliezen aan die US en dat je weer Delaware Incs gaat creëren over heel Europa en dat je weer exits gaat hebben in die US die eigenlijk totaal niet nodig waren om en je kunt die ondernemers ook niet verwijten

natuurlijk gaan ze de weg van een standaard nemen, maar dat is de realiteit dat we dagelijks tegenop boksen. Mooie missie wel om dat te veranderen en ik denk dat dat heel belangrijk is dus als er iemand toevallig van de luisteraars is die een stapje kan helpen

bij Robin Wouters moet je zeggen. Dat is een heel goed punt want het is een heel mooi initiatief, het is allemaal pro bono dus de mensen die daarachter zitten doen het allemaal gratis en voor niks. Er is geen association, dat is echt een WhatsApp groep en een weekly call en how are we going to change things.

Er zijn hele toffe mensen die daar betrokken in zijn, die effectief wetgeving schrijven. We hebben een full legal proposal 80 pagina's uitgewerkt. We hebben een samenwerking met een advocatenkantoor van heel Europa, we hebben een head of legal die doet dat onbetaald. Om maar te zeggen wat een enorme motivatie

dat de start-up scene zelf heeft om zaken te verbeteren. We willen in Europa wel, maar we moeten natuurlijk wel ons mogelijk maken om dingen te doen. Misschien ook een oproep naar iedereen die luistert. Je kunt ook lokaal als je een meeting hebt met Bart de Wever

of zijn kabinet of met de minister van justitie leren zelf over EU Inc. Waarom dat daar een verschil zou kunnen uitmaken deel mij hun ook de horror stories van het feit dat we dat niet hebben in Europa. Maakt het mij moeilijk om bijvoorbeeld in Frankrijk een dochterbedrijf op te starten of in Zweden

een angel investor te krijgen. Zeg dat tegen die mensen, dat ze ook weten dat dat leeft. Misschien weten ze het, maar zij moeten gewoon weten door dat niet snel te veranderen dat ze gewoon de US en China sterker maken. Blijven verliezen.

Simpel. Bart, change it. Dank je Bart. Welke trends let je vandaag enorm? En waar liggen dan zo de kansen? Je sprak al over klimaattech, biotech. Waar valt jouw oor op? Een goeie vraag. Ik denk bij Syndicate One is het ook belangrijk

om te begrijpen dat wij niet in een bepaalde sector investeren. We hebben zowel fintech companies als health tech, als climate tech. Een beetje van alles. AI ook uiteraard. Maar dat is ook een beetje mijn eigen persoonlijkheid is ook wel zo. Ik ben niet specifiek geïnteresseerd

in climate tech. Ik ben geïnteresseerd in alles. Ik heb een klein beetje kennis over al die dingen, maar niet heel diep. Maar ik ben wel geïnteresseerd in dat heel deep tech verhaal. Omdat, ik had het daarnet al gezegd, als Europa nog een kans wil maken op

het vlak van technologie en innovatie nog iets of wat een rol te spelen wereldwijd, dan gaat het daar moeten gebeuren. In die sector van deep tech. En diep tech is eigenlijk een verzamelnaam voor alles waar heel veel wetenschap bij komt kijken en dat er

ook wel grote problemen tackled. De global issues die we allemaal kennen. Op het vlak van security, honger, klimaat. Dat zijn de grote problemen van deze tijd en de grote problemen van de hele wereld gaan oplossen door wetenschap

om te zetten in scale-ups. Dat is het onderliggende principe van deep tech. Maar dat kan climate tech zijn, dat kan robotics zijn, dat kan VR zijn, dat kan quantum zijn. Dus er zijn wel heel veel subsectoren binnen die deep tech, maar ze interesseren mij allemaal. Evenveel. Kan je zo'n voorbeeld geven van iets waar

weinig mensen over weten, maar wel een heel interessante ontwikkeling is, waar je heel enthousiast over bent? Quantum computing is er zo eentje. Wat is dat? Ik heb gisteren toevallig nog een event gedaan over quantum computing. Quantum computing is het mogelijk maken

om computers dingen te laten doen die huidige computersystemen niet aan kunnen. Dus dat is niet alleen omdat ze meer rekenkracht hebben, maar dat is een compleet nieuwe manier om zaken te gaan aanpakken. Nu, een quantum computer bouwen, daar zijn ze al tientallen

jaren mee bezig. We zijn nu bijna op een punt waar dat het bijna schaalbaar is om het te gaan doen op een manier dat je dat ook gaat kunnen toepassen op real life use cases. En dat kan dan zijn

modellen, cryptografie, bijvoorbeeld beveiliging doorbreken, militaire toepassingen, grote complexe modellen die momenteel niet kunnen berekend worden, zelfs niet met de meeste computers zowel gaan mogelijk maken. Dus dat hele principe van quantum mechanics, die ondertussen dit jaar 100 jaar oud is,

is ondertussen geëvolueerd naar een punt waar we bijna 2030, 2031 is de huidige verwachting, quantum computers gaan hebben met 100 qubits of meer, heet dat dan, die zo krachtig zijn en op dergelijke manier werken dat we echt

de grote problemen van onze tijd gaan kunnen oplossen door complexe modellen handelijk met genoeg kwetsbaarheid. Nu, die hele operatie, die hele evolutie is grotendeels in de US gebeurd, no surprise, maar het leuke daaraan is dat dat greenfield is.

En wat wil ik daarmee zeggen, is dat alles op vlak van quantum computing is nieuw. Het is niet omdat je 50, 60 jaar lang dominant geweest bent in IT zoals de US, dat dat automatisch wil zeggen dat je ook de leiding gaat hebben over de quantum computing space. Er is echt, it's a wide open field

en daar kan Europa denk ik nog altijd verschil maken. Niet alleen op vlak van software, maar ook op vlak van software. Ik ben zeker geen expert, maar ik zou iedereen aanraden om daar meer over te leren en meer over te willen weten, want het is iets dat

een enorme ontwikkeling is die eigenlijk een beetje onder de radar gebeurt, maar enorm veel impact gaat hebben op de wereld. Ik ben dan vooral heel benieuwd naar die impact. Wat dat van gevolgen gaat hebben voor ons. Gaan we een quantum computer in onze zak hebben? Hoe ben je dat terugzien?

Wat kan dat doen? De bedoeling is dat de supercomputing centers van deze wereld daar de rol in gaan spelen. Dagdagelijks gaat dat niet veel veranderen, maar er zijn een aantal grote problemen waar de hele wereld en de hele maatschappij mee worstelt,

die gaan kunnen opgelost worden en we weten nu zelfs nog niet welke impact. Zelfs de mensen die de quantum computers en platforms en software aan het bouwen zijn kunnen niet voorspellen wat voor impact dat gaat hebben, maar dat het een impact gaat hebben is zeker. Is dat dan niet gevaarlijk? Ja.

Een beetje als de atoombom, dat gaat dan ontploffen, maar we weten niet in hoeverre dat het gaat ontploffen. Ja, maar dat is ook de discussie die we nu hebben, want ja, is dat eigenlijk gevaarlijk? Ja en nee. Ze zien hoe dat wordt toegepast door wie, op welke manier, op welke schaal. Hetzelfde met

quantum computers, je kunt daar heel veel mooie dingen mee doen. Als jij de best beveiligde computersystemen vandaag gaan vogel voor de kat zijn, als quantum computers effectief realistisch zijn, dan is het heel moeilijk. Het principe van cryptografie

en beveiliging van systemen en modellen en infrastructuur valt in het water. Dus dat is de andere kant van het verhaal, dat je quantum platformen moet kunnen bouwen die evengoed beveiliging kunnen doen als offensie, dus aanvallen, doen, want het is een militair gegeven op dat vlak.

Ja. Dus wil je binnen vijf jaar heel veel geld verdienen, verdiep je in quantum computers. Waarom niet? Allright, we gaan stilaan naar het einde van onze tijd. Ik ben heel benieuwd naar... En misschien, sorry, misschien niet veel geld verdienen, want dat zou nooit de drijfveer

mogen zijn, maar hoe kun je het meeste impact hebben? Is dat door nog een AI bedrijf te bouwen? Nog een gaming company? Nog een social network? Of gaat u verdiepen in hoe robots morgen gaan de wereld bevolken en helpen

en vooruit helpen? Hoe gaan quantum computers dat doen? Hoe gaat AI, maar dan het onderliggende model en de fundamenten daarvan onze maatschappij en onze wereld veranderen? Ik zou eerder daarnaar kijken dan naar hoe kan ik het meeste geld verdienen? Who cares?

Impact, impact. Oké, dan laten we daar vooral op focussen. Daar ben ik ook wel heel benieuwd naar. Een keer dat die robotics enzo gaan gebruikt worden of geïmplementeerd worden in daily life, dat zou wel cool zijn om te zien.

Het is eigenlijk al aan de gang. Ik denk dat robots ondertussen in fabrieken en bedrijfsomgevingen en drones, en drones zijn eigenlijk ook robots. Dat het al echt al aan de gang is. Wanneer gaan we echt humanoid robots hebben die bijvoorbeeld oudere zorg kunnen opvangen? Wat dat in België, in Europa, een enorm probleem

gaat zijn de komende 10, 20 jaar. We hebben te weinig jongeren om de oudere zorg nog te dragen. Dus die gaan er komen in het dagelijkse beeld, maar die zijn er eigenlijk al. Alleen zie je het nog niet of niet elke dag. Zelfrijdende auto's, last mile

delivery per robot in plaats van met de fiets. Het bestaat al, het is alleen nog niet net nog niet gangbaar. Of net nog niet deel van het dagelijkse leven van iedereen. En de wetgeving moet het dan ook nog toeluiten. Ja, maar de wetgeving

op dat vlak evolueert vrij goed, denk ik. Ik denk niet dat er echt nog veel in de weg staat om echt zo die tipping point te bereiken, maar it's coming. The robots are coming, Ben. Ja, het gaat ook weer goed, maar ook scary zijn. Het is best wel

scary, maar alles op vlak van technologie vind ik evengoed scary als exciting. Ja, true. Ik ben nog als laatste benieuwd naar één ding. Je bent nu officieel mentor van Ben's Mentors. En je hebt zoveel ervaring, al zoveel gezien

in start-ups, in scale-ups, in de ecosystemen. Als je nog één boodschap of advies kan geven aan de future entrepreneurs of de huidige start-up scale-up founders, wat zou dat zijn? Ja, goeie vraag.

Als je als ondernemer kiest om een start-up te gaan doen, een start-up te gaan uitbouwen, dan is dat een heel moeilijke, eenzame weg. Dat is niet de gemakkelijke keuze. It's tough. It's lonely.

Als je die keuze toch gaat maken, waarom dan niet grootdenken? Want de hoeveelheid effort en tijd en sacrifice, dat je gaat moeten insteken in het bouwen van een bedrijf

met een klein doel, is bijna even groot dan echt van die big goals te gaan najagen. Dus ik vind het altijd heel frustrerend om heel getalenteerde ondernemers te zien die eigenlijk op een heel klein probleem werken, op een kleine markt. Dus ik zou denken,

stel je open, stel je niet de vraag van hoe kan ik het meeste geld verdienen of het meeste mensen te werk stellen. Dat is niet de bedoeling. Dat is impact. Dus het is veel beter om de tijd en de inspanningen

die je toch gaat moeten leveren aan het uitbouwen van een bedrijf, zijn vrijwel gelijk lopen. Dus waarom niet grootdenken? Dat is altijd een van mijn grootste frustraties als ik ondernemers aan het werk zie. Probeer altijd groter te denken dan de persoon naast je.

En shoot for the stars and we'll land on the moon. Dat principe. Maar als je zelfs niet denkt dat je de maand kunt bereiken, dus aim high en dan gebeuren er meestal wel mooie dingen. Een schreeuw om ambitie.

Wees meer ambitieus in heel België, maar ook in heel Europa. Denk gewoon groter. Denk sneller, denk groter, denk gewoon meer impact. Fantastisch. Dat is lijkt me de beste manier om dit gesprek af te ronden. Robin, dankjewel

voor je ervaring en je diepe kennis. Bedankt, heel goed gedaan trouwens. Ik weet dat het niet altijd gemakkelijk is. Fantastisch gedaan Ben. Dikke merci, ik vond het echt tof. Dankjewel om te luisteren naar Ben's Mentors. Ik nodig je van harte uit om je te abonneren op de podcast zodat je geen

enkele aflevering mist. Heb je van het gesprek genoten of wil je de podcast steunen? Geef dan gerust een rating en volg onze Instagram pagina atbenmentors voor leuke content en een nog leukere community. Tot de volgende.